Tiền thai sản được xác định là tài sản chung hay riêng của vợ chồng?

Việc xác định tài sản riêng và tài sản chung luôn là vấn đề pháp lý phức tạp, thường phát sinh tranh chấp khi các bên thực hiện thủ tục ly hôn. Một trong những câu hỏi phổ biến là tiền thai sản được hưởng từ chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) là tài sản riêng của vợ hay là tài sản chung của vợ chồng? Bài viết dưới đây sẽ phân tích dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2020.

Tiền thai sản có phải là tài sản riêng của vợ/chồng không?

Để xác định bản chất pháp lý của tiền thai sản, cần căn cứ vào quy định về chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Căn cứ về tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân

Theo Khoản 1 Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản riêng của vợ, chồng bao gồm: Tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định pháp luật; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và các tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của mỗi bên.

Ngoài ra, tại Điều 11 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP quy định về tài sản khác thuộc sở hữu riêng bao gồm: Quyền tài sản đối với đối tượng sở tương trí tuệ; tài sản mà vợ, chồng xác lập quyền sở hữu riêng theo bản án, quyết định của Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền; các khoản trợ cấp, ưu đãi theo quy định pháp luật về người có công và các quyền tài sản khác gắn liền với nhân thân của vợ, chồng.

Xác định tính chất của tiền thai sản

Tiền thai sản là chế độ trợ cấp dành riêng cho lao động nữ khi sinh con hoặc lao động nam trong trường hợp vợ sinh con, với điều kiện đã đóng BHXH bắt buộc theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Về bản chất, đây là khoản tiền gắn liền với nhân thân của người lao động (người mẹ hoặc người chồng có vợ sinh con) và không thể chuyển giao cho người khác.

Do đó, về mặt pháp lý, tiền thai sản được xác định là tài sản riêng của vợ hoặc của chồng (người trực tiếp thụ hưởng chế độ). Tuy nhiên, trong thực tế đời sống, các khoản tiền này thường được dùng để chi trả cho nhu cầu thiết yếu của con chung như mua sữa, bỉm, chăm sóc sức khỏe sau sinh, nên việc tranh chấp tài sản này thường không phổ biến trừ khi có những tình tiết đặc biệt về bản án về ly hôn, con chung khi ly hôn.

Cách tính các khoản tiền thai sản theo quy định pháp luật

Việc xác định số tiền được hưởng phụ thuộc vào đối tượng thụ hưởng và mức lương cơ sở tại thời điểm chi trả. Lưu ý rằng, theo Nghị định số 38/2019/NĐ-CP, mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 01/7/2019 là 1.490.000 đồng/tháng.

Đối với lao động nam (chồng)

Căn cứ Khoản 2 Điều 34 Luật BHXH 2014, người chồng được nghỉ việc để chăm sóc vợ sinh con với thời gian cụ thể: 05 ngày nếu sinh thường; 07 ngày nếu sinh mổ dưới 32 tuần tuổi; 10 ngày nếu sinh đôi (thêm 03 ngày cho mỗi con tiếp theo nếu sinh ba trở lên); hoặc 14 ngày nếu sinh đôi và phải sinh mổ.

Các khoản tiền chồng được hưởng bao gồm:

• Trợ cấp một lần: Nếu người chồng đóng BHXH đủ từ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi vợ sinh con, mức trợ cấp bằng 02 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở 1.490.000 đồng, số tiền nhận được là 2.980.000 đồng (theo hướng dẫn tại Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH).
• Tiền chế độ thai sản: Được tính dựa trên mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc, nhân với số ngày được nghỉ theo quy định.

Đối với lao động nữ (vợ)

Lao động nữ khi nghỉ sinh con sẽ được hưởng các khoản sau:

• Trợ cấp một lần khi sinh con: Mức trợ cấp bằng 02 lần mức lương cơ sở (tương đương 2.980.000 đồng).
• Tiền thai sản: Được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.
• Tiền dưỡng sức sau sinh: Nếu sau thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ có sức khỏe chưa hồi phục, sẽ được nghỉ dưỡng sức từ 05 đến 10 ngày. Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức lương cơ sở (tương đương khoảng 447.000 đồng/ngày). Tóm lại, tiền thai sản là tài sản riêng của người lao động được hưởng chế độ, tuy nhiên việc sử dụng nguồn tiền này cần dựa trên sự thống nhất và trách nhiệm đối với các thành viên trong gia đình.