Thủ tục ly hôn

Khái niệm về ly hôn và quyền yêu cầu giải quyết

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Đây là quá trình pháp lý nhằm giải quyết các mâu thuẫn không thể hàn gắn giữa hai bên, đồng thời xác lập lại tình trạng pháp lý cá nhân của mỗi người sau khi mối quan hệ hôn nhân kết thúc.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, quyền yêu cầu giải quyết ly hôn được quy định cụ thể cho các đối tượng sau:

• Vợ hoặc chồng: Có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi thấy đời sống chung không thể duy trì.
• Người thân thích khác: Trong trường hợp một bên vợ hoặc chồng bị xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm thì cha, mẹ, con hoặc người thân thích khác của người đó có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn.

Điều kiện và căn cứ để được chấp nhận yêu hôn

Để một vụ án ly hôn được Tòa án thụ lý và giải quyết, cần phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về mặt pháp lý và chứng minh được những lý do ly hôn chính đáng. Theo quy định tại thời điểm năm 2022, Tòa án sẽ xem xét dựa trên các yếu tố cốt lõi sau:

Căn cứ xác định tình trạng hôn nhân trầm trọng

Tòa án chỉ chấp nhận yêu cầu ly hôn khi có đủ căn cứ về việc:

• Tình trạng trầm trọng do vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng (như bạo lực gia đình, ngoại tình...).
• Làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng.
• Đời sống chung không thể kéo dài.
• Mục đích của hôn nhân không đạt được.

Xác định mâu thuẫn trong đời sống vợ chồng

Việc chứng minh các yếu tố như sự bất đồng về quan điểm sống, sự thiếu tôn trọng lẫn nhau hoặc việc không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc gia đình là những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét quyết định cho phép chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Thủ tục ly hôn theo quy định của Tòa án

Quy trình giải quyết ly hôn được chia thành hai hình thức chính tùy thuộc vào sự thỏa thuận giữa hai bên. Việc nắm rõ cách ly hôn sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong quá trình thực hiện thủ tục.

Thủ tục ly hôn thuận tình

Áp dụng khi cả vợ và chồng đều tự nguyện ký vào đơn yêu cầu ly hôn, đã thỏa thuận được tất cả các vấn đề về chia tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Thủ tục này thường diễn ra nhanh chóng hơn nếu hồ sơ đầy đủ và không có tranh chấp.

Thủ tục ly hôn đơn phương

Áp dụng khi một bên vợ hoặc chồng không đồng ý ly hôn hoặc có tranh chấp về tài sản, con cái. Trong trường hợp này, Tòa án sẽ tiến hành các bước hòa giải, thu thập chứng cứ và xét xử theo trình tự tố tụng dân sự để đưa ra phán quyết cuối cùng.

Hồ sơ ly hôn cần chuẩn bị bao gồm những gì?

Để quá trình thụ lý diễn ra thuận lợi, đương sự cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:

• Đơn yêu cầu giải quyết ly hôn (theo mẫu của Tòa án).
• Giấy chứng nhận kết hôn (bản chính hoặc bản sao trích lục từ sổ hộ tịch).
• Bản sao Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Bản sao Giấy khai sinh của con (nếu có con chung).
• Các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (nếu có tranh chấp về tài sản).
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú để xác định thẩm quyền của Tòa án.

Giải quyết các vấn đề về con cái, tài sản và nợ chung

Khi thực hiện thủ tục ly hôn, các vấn đề phát sinh sau khi chấm dứt quan hệ vợ chồng cần được giải quyết dựa trên nguyên tắc công bằng và bảo vệ quyền lợi của người yếu thế.

Quyền và nghĩa vụ nuôi con

Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau ly hôn được ưu tiên dựa trên lợi ích về mọi mặt của con. Con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc có thỏa thuận khác. Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con.

Nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn

Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố: hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp. Tài sản riêng của mỗi người vẫn thuộc quyền sở hữu của người đó trừ khi có thỏa thuận khác.

Giải quyết nợ chung

Các khoản nợ phát sinh từ nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc do vợ chồng cùng thỏa thuận vay mượn nhằm phục vụ mục đích chung phải được hai bên cùng có trách nhiệm thanh toán. Nếu không thể thỏa thuận, Tòa án sẽ phân định dựa trên nghĩa vụ và khả năng tài chính của mỗi bên để đảm bảo quyền lợi cho chủ nợ.

Các chi phí liên quan đến việc ly hôn

Khi tiến hành các thủ tục tại Tòa án, đương sự cần lưu ý về án phí khi ly hôn. Khoản chi phí này bao gồm án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí khác như lệ phí tòa án, chi phí định giá tài sản (nếu có tranh chấp), chi phí giám định... Mức phí cụ thể sẽ phụ thuộc vào việc vụ việc là thuận tình hay đơn phương và có tranh chấp về tài sản hay không.

Việc nắm vững các quy định của Luật ly hôn giúp các bên bảo vệ được quyền lợi hợp pháp, giảm thiểu tối đa những xung đột không đáng có và sớm ổn định cuộc sống mới sau khi thủ tục pháp lý hoàn tất.