Thủ tục ly hôn là gì? Ai có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn? Nguyên tắc chia tài sản, quyền nuôi con khi ly hôn được quy định như thế nào?

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Đây là quá trình pháp lý nhằm giải quyết các mâu thuẫn không thể hàn gắn giữa hai bên, đồng thời xác lập lại tình trạng pháp lý cá nhân của mỗi người sau khi mối quan hệ hôn nhân kết thúc.
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, quyền yêu cầu giải quyết ly hôn được quy định cụ thể cho các đối tượng sau:
Để một vụ án ly hôn được Tòa án thụ lý và giải quyết, cần phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về mặt pháp lý và chứng minh được những lý do ly hôn chính đáng. Theo quy định tại thời điểm năm 2022, Tòa án sẽ xem xét dựa trên các yếu tố cốt lõi sau:
Tòa án chỉ chấp nhận yêu cầu ly hôn khi có đủ căn cứ về việc:
Việc chứng minh các yếu tố như sự bất đồng về quan điểm sống, sự thiếu tôn trọng lẫn nhau hoặc việc không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc gia đình là những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét quyết định cho phép chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Quy trình giải quyết ly hôn được chia thành hai hình thức chính tùy thuộc vào sự thỏa thuận giữa hai bên. Việc nắm rõ cách ly hôn sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong quá trình thực hiện thủ tục.
Áp dụng khi cả vợ và chồng đều tự nguyện ký vào đơn yêu cầu ly hôn, đã thỏa thuận được tất cả các vấn đề về chia tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Thủ tục này thường diễn ra nhanh chóng hơn nếu hồ sơ đầy đủ và không có tranh chấp.
Áp dụng khi một bên vợ hoặc chồng không đồng ý ly hôn hoặc có tranh chấp về tài sản, con cái. Trong trường hợp này, Tòa án sẽ tiến hành các bước hòa giải, thu thập chứng cứ và xét xử theo trình tự tố tụng dân sự để đưa ra phán quyết cuối cùng.
Để quá trình thụ lý diễn ra thuận lợi, đương sự cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:
Khi thực hiện thủ tục ly hôn, các vấn đề phát sinh sau khi chấm dứt quan hệ vợ chồng cần được giải quyết dựa trên nguyên tắc công bằng và bảo vệ quyền lợi của người yếu thế.
Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau ly hôn được ưu tiên dựa trên lợi ích về mọi mặt của con. Con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc có thỏa thuận khác. Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con.
Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố: hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp. Tài sản riêng của mỗi người vẫn thuộc quyền sở hữu của người đó trừ khi có thỏa thuận khác.
Các khoản nợ phát sinh từ nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc do vợ chồng cùng thỏa thuận vay mượn nhằm phục vụ mục đích chung phải được hai bên cùng có trách nhiệm thanh toán. Nếu không thể thỏa thuận, Tòa án sẽ phân định dựa trên nghĩa vụ và khả năng tài chính của mỗi bên để đảm bảo quyền lợi cho chủ nợ.
Khi tiến hành các thủ tục tại Tòa án, đương sự cần lưu ý về án phí khi ly hôn. Khoản chi phí này bao gồm án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí khác như lệ phí tòa án, chi phí định giá tài sản (nếu có tranh chấp), chi phí giám định... Mức phí cụ thể sẽ phụ thuộc vào việc vụ việc là thuận tình hay đơn phương và có tranh chấp về tài sản hay không.
Việc nắm vững các quy định của Luật ly hôn giúp các bên bảo vệ được quyền lợi hợp pháp, giảm thiểu tối đa những xung đột không đáng có và sớm ổn định cuộc sống mới sau khi thủ tục pháp lý hoàn tất.