Thủ tục làm giấy khai sinh cho con của mẹ đơn thân

Việc đăng ký khai sinh là thủ tục hành chính thiết yếu nhằm xác lập quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em ngay từ khi mới chào đời. Trong thực tế, đối với trường hợp người mẹ đơn thân (trẻ chưa xác định được cha), quy trình thực hiện cần tuân thủ các quy định cụ thể về hồ sơ và thẩm quyền để đảm bảo quyền lợi cho con.

Căn cứ pháp lý

Các nội dung dưới đây được tổng hợp dựa trên hệ thống pháp luật Việt Nam áp dụng tại thời điểm năm 2020, bao gồm:

• Luật Hộ tịch năm 2014;
• Luật Cư trú (sửa đổi, bổ sung năm 2013);
• Nghị định 110/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã;
• Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hộ tịch.

Thời hạn và trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trách nhiệm thực hiện việc đăng ký khai sinh được xác định như sau:

• Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày trẻ sinh ra, cha hoặc mẹ có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con.
• Trường hợp cha hoặc mẹ không thể trực tiếp thực hiện, thì ông, bà, người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chế đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm thực hiện việc đăng ký này.

Về mặt pháp lý, việc chậm trễ trong việc đăng ký có thể dẫn đến các hình thức xử phạt hành chính. Cụ thể, theo Điều 27 Nghị định 110/2013/NĐ-CP, cơ quan chức năng sẽ áp dụng hình thức cảnh cáo đối với người có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em nhưng không thực hiện đúng thời hạn quy định.

Thủ tục làm giấy khai sinh cho con của mẹ đơn thân

Thẩm quyền và nơi thực hiện thủ tục

Đối với trường hợp mẹ đơn thân, khi chưa xác định được cha, việc đăng ký khai sinh sẽ tuân theo các nguyên tắc về cư trú và nhân thân như sau:

• Nơi đăng ký: Căn cứ Khoản 1 Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi trẻ đang cư trú có trách nhiệm thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha, mẹ.
• Xác định thông tin con: Trong trường hợp chưa xác định được cha, các thông tin về họ, dân tộc, quê quán và quốc tịch của trẻ sẽ được xác định theo thông tin của người mẹ. Phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ sẽ để trống.
• Xác định nơi cư trú: Theo Luật Cư trú, nơi cư trú của người chưa thành niên là nơi cư trú của cha hoặc mẹ mà trẻ thường xuyên chung sống. Do đó, mẹ đơn thân có thể thực hiện thủ tục tại UBND cấp xã nơi mình đang đăng ký thường trú hoặc tạm trú.

Trong một số trường hợp đặc biệt liên quan đến việc xác định lại thông tin sau này, người dân có thể cần tìm hiểu thêm về quy trình thay đổi thông tin trên giấy khai sinh để đảm bảo tính chính xác của hộ tịch.

Hồ sơ đăng ký khai sinh cần chuẩn bị

Căn cứ Điều 16 Luật Hộ tịch 2014, để hoàn tất thủ tục, người đi đăng ký cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Điền đầy đủ thông tin theo mẫu quy định về đăng ký khai sinh.
• Giấy chứng sinh: Là văn bản do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Trường hợp không có giấy chứng sinh, người đi đăng ký phải nộp văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.
• Giấy tờ tùy thân: Xuất trình bản chính một trong các loại giấy tờ như Hộ chiếu, Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc các giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp, còn giá trị sử dụng để chứng minh nhân thân của người mẹ.

Lưu ý: Nếu sau này người mẹ muốn thực hiện đăng ký khai sinh có tên cha khi chưa đăng ký kết hôn, các quy định về chứng minh quan hệ huyết thống sẽ được áp dụng nghiêm ngặt hơn.

Các hành vi vi phạm và hình thức xử phạt hành chính

Pháp luật hiện hành quy định rất rõ các chế tài đối với những hành vi gian lận hoặc sai phạm trong lĩnh vực hộ tịch. Theo Điều 27 Nghị định 110/2013/NĐ-CP, các mức phạt được áp dụng như sau:

• Cảnh cáo: Áp dụng đối với hành vi sửa chữa, tẩy xóa hoặc làm sai lệch nội dung giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp nhằm mục đích làm thủ tục khai sinh.
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Áp dụng đối với các hành vi như làm chứng sai sự thật về việc sinh, cố ý khai không đúng sự thật về nội dung khai sinh hoặc sử dụng giấy tờ giả để làm thủ tục.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi làm giả giấy tờ để thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hủy bỏ các giấy tờ giả mạo đã được sử dụng trong quá trình đăng ký.

Việc nắm vững các quy định về hồ sơ và trách nhiệm pháp lý sẽ giúp người dân thực hiện thủ tục một cách thuận lợi, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có khi làm các thủ tục hành chính liên quan đến con trẻ.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị định 110/2013/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã
• Điều kiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài