Thay đổi dân tộc cho con nuôi

Thay đổi dân tộc cho con nuôi

Trong thực tế đời sống, việc nhận nuôi con nuôi ngày càng trở nên phổ biến. Sau khi hoàn tất các thủ tục đăng ký nhận con nuôi, nhiều cha mẹ nuôi có nhu cầu thay đổi dân tộc cho trẻ nhằm sự thống nhất với dân tộc của cha mẹ nuôi, đặc biệt khi thông tin trong giấy khai sinh gốc của trẻ khác biệt. Tuy nhiên, việc xác định lại dân tộc không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ các quy định chặt chẽ của pháp luật dân sự và hộ tịch.

Điều kiện để được phép thay đổi dân tộc cho con nuôi

Theo quy định tại Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015, nguyên tắc xác định dân tộc của một cá nhân về cơ bản dựa trên huyết thống: “Dân tộc của một cá nhân chỉ có thể được xác định theo dân tộc của cha đẻ, mẹ đẻ”. Do đó, pháp luật không quy định việc cho phép thay đổi dân tộc từ dân tộc của cha đẻ sang dân tộc của cha nuôi đối với trường hợp con nuôi đã rõ nguồn gốc.

Việc thay đổi dân tộc chỉ được xem xét trong một số trường hợp đặc biệt liên quan đến trẻ em chưa xác định được nguồn gốc. Cụ thể, căn cứ Điều 29 Bộ lưu Dân sự 2015 về quyền xác định, xác định lại dân tộc:

• Trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, chưa xác định được cha đẻ, mẹ đẻ và đã được nhận làm con nuôi: Dân tộc của trẻ sẽ được xác định theo dân tộc của cha nuôi hoặc mẹ nuôi dựa trên sự thỏa thuận của cha mẹ nuôi. Nếu chỉ có cha nuôi hoặc mẹ nuôi, dân tộc của trẻ được xác định theo dân tộc của người đó.
• Trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, chưa xác định được cha đẻ, mẹ đẻ và chưa được nhận làm con nuôi: Dân tộc được xác định theo đề nghị của người đứng đầu cơ sở nuôi dưỡng hoặc người đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ tại thời điểm đăng ký khai sinh.
• Quyền yêu cầu xác định lại dân tộc: Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định lại dân quyết trong trường hợp cha đẻ và mẹ đẻ thuộc hai dân tộc khác nhau, hoặc khi con nuôi đã xác định được cha đẻ, mẹ đẻ của mình.

Lưu ý, đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc xác định lại dân tộc phải có sự đồng ý của chính người đó. Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng việc xác định lại dân tộc nhằm mục đích trục lợi hoặc gây chia rẽ, làm phương hại đến khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam.

Thủ tục và hồ sơ xác định lại dân tộc cho con nuôi

Việc thực hiện thay đổi dân tộc được thực hiện theo trình tự thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch. Căn cứ Khoản 1 Điều 47 Luật Hộ tịch 2014, khi yêu cầu xác định lại dân tộc, người thực hiện phải có đầy đủ giấy tờ làm căn cứ chứng minh theo quy định.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi, cha mẹ nuôi cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:

• Tờ khai theo mẫu quy định của cơ quan đăng ký hộ tịch;
• Các giấy tờ làm căn cứ chứng minh dân tộc của bản thân và cha mẹ (ví dụ: Giấy khai sinh, quyết định nhận con nuôi, hoặc các tài liệu xác nhận nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi...);
• Các giấy tờ liên quan khác tùy theo từng trường hợp cụ thể.

Trong một số trường hợp có sự thay đổi về thông tin nhân thân khác như thay đổi họ tên cho con nuôi, người dân cần lưu ý tính đồng nhất của hồ sơ để tránh việc phải bổ sung nhiều lần.

Trình tự, thủ tục thực hiện

Căn cứ Điều 28 Luật Hộ tịch 2014, trình tự thực hiện như sau:

• Bước 1: Người yêu cầu nộp tờ khai và các giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền.
• Bước 2: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, nếu thấy việc thay đổi là có cơ sở và phù hợp với quy định pháp luật, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu ký xác nhận và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã để cấp trích lục cho người yêu cầu.
• Bước 3: Trường hợp cần phải xác minh thêm thông tin, thời hạn giải quyết có thể được kéo dài nhưng không quá 03 ngày làm việc.

Nếu việc thay đổi dân tộc dẫn đến việc cần điều chỉnh lại các thông tin khác trong Giấy khai sinh, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ thực hiện ghi nội dung thay đổi vào Giấy khai sinh của trẻ.

Thẩm quyền giải quyết

Căn cứ Khoản 3 Điều 46 Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hoặc xác định lại dân tộc được quy định như sau:

Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước và thực hiện việc xác định lại dân tộc.

Việc nắm rõ các quy định về thay đổi dân tộc của con nuôi sẽ giúp cha mẹ nuôi thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ pháp lý, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ em trong quá trình trưởng thành.