Thủ tục thay đổi họ tên cho con nuôi theo quy định mới nhất

Việc nhận nuôi con nuôi là một hành động nhân văn, giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được sống trong môi trường gia đình đầy đủ tình thương. Sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý để trở thành cha mẹ hợp pháp, nhiều người có nhu cầu thay đổi họ tên cho con nhằm tạo sự gắn kết về mặt huyết thống và danh tính với gia đình mới. Để thực hiện việc này một cách đúng quy định pháp luật, cần nắm rõ các căn cứ và trình tự thực hiện dưới đây.

Các trường hợp được phép thay đổi họ tên cho con nuôi

Dựa trên quy định tại Khoản 2 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định họ của trẻ em bị bỏ rơi, chưa xác định được cha mẹ đẻ và đã được nhận làm con nuôi sẽ theo thỏa thuận của cha mẹ nuôi. Cụ thể, nếu chỉ có cha nuôi hoặc mẹ nuôi thì họ của trẻ được xác định theo họ của người đó.

Tại Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong các trường hợp điển hình sau:

• Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha mẹ nuôi.
• Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và có yêu cầu lấy lại họ cũ theo cha đẻ hoặc mẹ đẻ.
• Thay đổi họ cho con khi cha, mẹ thay đổi họ.
• Các trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.

Đáng chú ý, đối với việc thay đổi họ tên cho con nuôi, nếu trẻ từ đủ 09 tuổi trở lên thì việc thay đổi họ phải có sự đồng ý của chính đứa trẻ đó. Ngoài ra, theo Khoản 2 Điều 24 Luật Nuôi con nuôi 2010, cơ quan nhà nước sẽ quyết định việc thay đổi họ tên dựa trên yêu cầu của cha mẹ nuôi.

Trình tự, thủ tục thay đổi họ tên cho con nuôi

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 7 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi phải đảm bảo các điều kiện về sự đồng ý của cha, mẹ và được thể hiện rõ trong Tờ khai. Đối với trẻ từ đủ 9 tuổi trở lên, bắt buộc phải có sự đồng ý của người đó.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để thực hiện thủ tục, người yêu cầu cần chuẩn bị một bộ hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai thay đổi hộ tịch (theo mẫu quy định);
• Bản chính Giấy khai sinh của con nuôi;
• Giấy chứng nhận nuôi con nuôi (đây là căn cứ pháp lý quan trọng để thực hiện việc thay đổi hộ tịch).

Thẩm quyền và thời hạn giải quyết

• Thẩm quyền: Nếu con nuôi dưới 14 tuổi, thủ tục được thực hiện tại UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây. Nếu con nuôi từ đủ 1 quản lên 18 tuổi, thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện.
• Thời hạn: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét và giải quyết.

Điều kiện để thực hiện việc nhận nuôi con nuôi

Trước khi tiến hành các bước thay đổi họ tên, cần đảm bảo việc thủ tục xin con nuôi trong nước đã được thực hiện đúng quy định về điều kiện của các bên.

Điều kiện đối với người nhận con nuôi

Theo Khoản 1 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010, người nhận con nuôi phải đáp ứng:

• Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
• Hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên;
• Có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi;
• Có tư cách đạo đức tốt.

Lưu ý: Trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng hoặc các quan hệ họ hàng ruột thịt (cô, cậu, dì, chú, bác) thì không bắt buộc phải xét đến điều kiện về kinh tế và đạo đức.

Ngược lại, cá nhân đang trong thời gian chấp hành hình phạt tù, đang bị hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên hoặc có tiền án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, mại dâm, mua bán trẻ em... thì không được phép nhận con nuôi.

Điều kiện đối với người được nhận làm con nuôi

Theo Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010, đối tượng được nhận làm con nuôi bao gồm:

• Trẻ em dưới 16 tuổi;
• Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi (chỉ áp dụng nếu được cha dượng, mẹ kế hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận làm con nuôi).

Việc nắm vững các quy định về thay đổi dân tộc cho con nuôi và họ tên là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của trẻ em trong quá trình hòa nhập vào gia đình mới. Mọi thay đổi về hộ tịch cần được thực hiện dựa trên sự tự nguyện, thỏa thuận giữa các bên liên quan và tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật hiện hành.