Trang chủ›Tin tức›Luật Hôn nhân và gia đình

Những chủ thể được quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

Những chủ thể được quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật là ai? Căn cứ để yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

Thứ Sáu, 30/10/2020, 15:55 (GMT+7)Luật Sư Việt Nam

Kết hôn là sự kiện pháp lý quan trọng, đánh dấu sự hình thành của quan hệ vợ chồng hợp pháp. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc xác lập quan hệ này vi phạm các điều kiện do pháp luật quy định, dẫn đến tình trạng kết hôn trái pháp luật. Việc xử lý kết hôn trái pháp luật là biện pháp chế tài nhằm bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật và sự lành mạnh của chế độ hôn nhân. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các chủ thể có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật theo quy định tại thời điểm năm 2020.

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Tố tụ cần dân sự năm 2015;
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;
Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình.

Thế nào là kết hôn trái pháp luật?

Theo Khoản 6 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, kết hôn trái pháp luật được hiểu là việc nam, nữ đã đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một bên hoặc cả hai bên vi phạm các điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 của Luật này. Cụ thể, các hành vi vi phạm bao gồm:

Vi phạm về độ tuổi

Căn cứ theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP, điều kiện về tuổi kết hôn được xác định như sau: Nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên và nữ phải từ đủ 18 tuổi trở lên. Việc xác định độ tuổi dựa trên ngày, tháng, năm sinh cụ thể của cá nhân.

Vi phạm về ý chí tự nguyện

Việc kết hôn phải dựa trên sự tự nguyện hoàn toàn của nam và nữ. Nếu việc kết hôn xảy ra do bị cưỡng ép hoặc lừa dối (hành vi cố ý làm cho bên kia hiểu sai lệch dẫn đến đồng ý kết hôn) thì không đáp ứng điều kiện về ý chí.

Vi phạm các trường hợp cấm kết hôn

Các hành vi sau đây được coi là vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến việc hủy kết hôn trái pháp luật:

Kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm tương ba đời.
Kết hôn giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi.
Kết hôn giữa cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.
Người đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác.

Chủ thể có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

Theo Điều 10 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, các nhóm chủ thể sau đây có quyền thực hiện yêu cầu:

Nhóm cá nhân bị tác động trực tiếp

Người bị cưỡng ép kết hôn hoặc bị lừa dối kết hôn có quyền tự mình yêu cầu hoặc đề nghị các cơ quan, tổ chế có thẩm quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do vi phạm về ý chí (điểm b khoản 1 Điều 8).

Nhóm cá nhân và tổ chức có thẩm quyền yêu cầu

Đối với các vi phạm về độ tuổi, tình trạng hôn nhân hoặc quan hệ huyết thống (điểm a, c, d khoản 1 Điều 8), các chủ thể sau có quyền yêu cầu Tòa án:

Vợ, chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật khác của người kết hôn trái pháp luật.
Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình và cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em.
Hội Liên hiệp Phụ nữ.

Ngoài ra, các cá nhân, tổ chức khác khi phát hiện hành vi kết hôn trái pháp luật có quyền đề nghị các cơ quan nêu trên yêu cầu Tòa án giải quyết.

Trình tự, thủ tục và lệ phí

Hồ sơ yêu cầu

Để tiến hành xử lý việc kết hôn trái pháp luật, người yêu cầu cần chuẩn bị các tài liệu sau:

Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự (đảm bảo đầy đủ thông tin về người yêu cầu, nội dung yêu cầu và lý do theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự).
Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.
Bản sao Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân của các bên liên quan.
Các tài liệu, chứng cứ chứng minh việc vi phạm điều kiện kết hôn (ví dụ: giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hoặc bằng chứng về việc lừa dối, cưỡng ép).

Thẩm quyền giải quyết

Căn cứ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cơ quan có thẩm quyền đã thực hiện đăng ký kết hôn trái pháp luật là cơ quan có thẩm quyền giải quyết yêu cầu này.

Nghĩa vụ lệ phí

Căn cứ theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, mức lệ phí giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật được quy định là 300.000 đồng. Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ thông báo về việc nộp lệ phí; người yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp lệ phí và nộp lại biên lai cho Tòa án để được thụ lý giải quyết.