Hồ sơ ly hôn với người nước ngoài tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các quan hệ hôn nhân và gia đình giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài ngày càng phát triển. Kéo theo đó, các vấn đề pháp lý liên quan đến việc chấm dứt quan hệ hôn nhân này cũng trở nên phức tạp hơn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về hồ sơ, thẩm quyền và trình tự giải quyết thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam.

Khái niệm ly hôn có yếu tố nước ngoài

Để hiểu rõ bản chất của vụ việc, trước hết cần xác định ly hôn có yếu tố nước ngoài là gì theo quy định của pháp luật. Căn cứ vào Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quan hệ ly hôn được coi là có yếu tố nước ngoài trong các trường hợp sau:

• Ly hôn giữa một bên là công dân Việt Nam và một bên là người nước ngoài.
• Ly hôn giữa những người nước ngoài với nhau nhưng đang thường trú tại Việt Nam khi họ có yêu cầu giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Về mặt áp dụng pháp luật, nếu bên là công dân Việt Nam không thường trú tại Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn, việc giải quyết sẽ tuân theo pháp luật của nước nơi vợ chồng có nơi thường trú chung. Trong trường hợp không có nơi thường trú chung, pháp luật Việt Nam sẽ được áp dụng để giải quyết. Riêng đối với vấn đề phân chia tài sản là bất động sản nằm ở nước ngoài, thẩm quyền và trình tự thực hiện sẽ tuân theo pháp luật của quốc gia nơi có bất động sản đó.

Hồ sơ ly hôn với người nước ngoài tại Việt Nam

Để quá trình thụ lý đơn được diễn ra thuận lợi, các đương sự cần chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ theo quy định. Tùy vào việc đây là thuận tình ly hôn hay ly hôn theo yêu cầu của một bên (đơn phương), thành phần hồ sơ có thể bao gồm:

• Đơn xin ly hôn hoặc Đảng yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (theo mẫu quy định của Tòa án).
• Giấy chứng nhận kết hôn: Bản chính. Trường hợp bị mất bản chính, đương sự phải nộp bản sao có chứng thực từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Lưu ý, nếu việc đăng ký kết hôn được thực hiện theo pháp luật nước ngoài, cần thực hiện thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự và làm thủ tục ghi chú vào sổ đăng ký tại Sở Tư pháp trước khi nộp đơn tại Tòa án.
• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc Hộ chiếu (bản sao chứng thực); Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ xác nhận cư trú (bản sao chứng thực).
• Giấy khai sinh của con: Bản sao trích lục nếu các bên có con chung.
• Tài liệu về tài sản: Các bản sao chứng thực về quyền sở hữu tài sản, chứng từ liên quan nếu vụ việc có tranh chấp về phân chia tài sản chung.
• Tài liệu khác: Hồ sơ, chứng cứ chứng minh một bên đương sự đang cư trú tại nước ngoài (nếu có).

Thẩm quyền giải quyết và trình tự thủ tục

Thẩm quyền của Tòa án

Căn cứ theo quy định tại Khoản 3 Điều 35 và Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc về Tòa án nhân dân cấp Tỉnh. Tuy nhiên, trong trường hợp đặc biệt theo Khoản 4 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu việc ly hôn diễn ra giữa công dân Việt Nam cư trú tại khu vực biên giới với công dân nước láng giềng cùng cư trú tại khu vực biên giới với Việt Nam, thẩm quyền sẽ thuộc về Tòa án nhân dân cấp Huyện.

Trình tự thực hiện thủ tục

Quy trình giải quyết một vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thường trải qua các bước sau:

1. Bước 1: Nộp hồ sơ. Đương sự nộp bộ hồ sơ hợp lệ tại Tòa án có thẩm quyền đã xác định nêu trên.
2. Bước 2: Kiểm tra hồ sơ và thông báo án phí. Trong thời hạn từ 07 đến 15 ngày kể từ ngày nhận đơn, Tòa án sẽ tiến hành kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ, Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.
3. Bước 3: Nộp tạm ứng án phí. Đương sự thực hiện nộp tiền tạm ứng án phí tại Chi cục thi hành án dân sự có thẩm quyền và nộp lại biên lai cho Tòa án để hoàn tất thủ tục thụ lý.
4. Bước 4: Hòa giải và xét xử. Tòa án tiến hành tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải. Sau đó, Tòa án sẽ mở phiên tòa xét xử sơ thẩm theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Thời gian giải quyết và nghĩa vụ án phí

Thời gian giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thường kéo dài từ 04 đến 06 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án, tùy thuộc vào tính chất phức tạp của việc tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài và tranh chấp đi kèm.

Về nghĩa vụ tài chính, căn cứ theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 Quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án, mức án phí sơ thẩm được xác định như sau:

• Nếu vụ việc ly hôn không có tranh chấp về tài sản: Án phí dân sự không có giá ngạch là 300.000 đồng.
• Nếu vụ việc ly hôn có kèm theo tranh chấp về chia tài sản: Án phí sẽ được xác định dựa trên giá trị tài sản tranh chấp theo quy định về án phí dân sự có giá ngạch.

Xem thêm các chủ đề khác

• Điều kiện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại khu vực biên giới
• Hướng dẫn kết hôn có yếu tố nước ngoài tại khu vực biên giới