Đăng ký khai sinh cho con

Đăng ký khai sinh là một trong những nghĩa vụ pháp lý quan trọng của cha, mẹ hoặc người thân thích nhằm bảo đảm quyền được khai sinh và các quyền lợi hợp pháp khác của trẻ em. Việc nắm rõ trình tự, hồ sơ và thẩm quyền thực hiện sẽ giúp quá trình làm thủ tục diễn ra thuận lợi. Bài viết dưới đây hướng dẫn chi quyết trình tự thủ tục đăng ký khai sinh cho con theo quy định pháp luật hiện hành.

Trình tự, thủ tục đăng ký khai sinh cho con

Quy trình thực hiện việc đăng ký khai sinh được chia thành các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ

Người đi đăng ký khai sinh (bao gồm cha, mẹ, ông, bà hoặc người thân thích, cá nhân/tổ chức nhận nuôi dưỡng) cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:

• Giấy tờ chứng minh sự kiện khai sinh: Nộp bản chính Giấy chứng sinh do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Trong trường hợp không có Giấy chứng sinh, phải có văn bản xác nhận của người làm chứng về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh. Đối với trường hợp trẻ bị bỏ rơi, cần có Biên bản xác nhận việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập. Trường hợp trẻ sinh ra do mang thai hộ, cần có văn bản chứng minh việc mang thai hộ theo quy định.
• Giấy tờ tùy thân: Người đi đăng ký phải xuất trình bản chính một trong các giấy tờ như: Hộ chiếu, Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc giấy tờ khác có dán ảnh và thông tin cá nhân do cơ quan có thẩm quyền cấp còn giá trị sử dụng để chứng minh nhân thân.
• Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân: Xuất trình Giấy chứng nhận kết hôn nếu cha, mẹ của trẻ đã đăng ký kết hôn hợp pháp.
• Giấy tờ về cư trú: Sổ hộ khẩu hoặc các giấy tờ chứng minh nơi cư trú (như Giấy đăng ký tạm trú) của cha, mẹ trẻ.
• Tờ khai: Điền đầy đủ thông tin vào mẫu Tờ khai đăng ký khai sinh theo quy định tại Thông tư số 15/2015/TT-BTP.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Căn cứ Điều 13 Luật Hộ tịch, việc nộp hồ sơ được thực hiện tại UBND cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ (áp dụng khi cha, mẹ là công dân Việt Nam cư trú trong nước). Nơi cư trú bao gồm nơi thường trú hoặc nơi tạm trú.

• Nếu cha hoặc mẹ đăng ký thường trú một nơi nhưng đang sinh sống, làm việc ổn định tại nơi khác (có đăng ký tạm trú), thì UBND cấp xã nơi tạm trú cũng có thẩm quyền thực hiện thủ tục.
• Trường hợp cha, mẹ không có hộ khẩu thường trú thì nộp tại UBND cấp xã nơi cha, mẹ đăng ký tạm trú. Nếu không xác định được nơi cư trú của cha, mẹ thì nộp tại UBND cấp xã nơi trẻ đang sinh sống trên thực tế.
• Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài (cha hoặc mẹ là người nước ngoài, người không quốc tịch, hoặc công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài), thẩm quyền đăng ký khai sinh thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ.

Bước 3: Tiếp nhận và trả kết quả

Căn cứ Nghị định số 123/2015/NĐ-CP, quy trình tiếp nhận được thực hiện như sau:

• Công chức Tư pháp - Hộ tịch kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ, công chức sẽ ghi nội dung khai sinh vào Sổ hộ tịch và trình Chủ tịch UBND cấp xã ký Giấy khai sinh.
• Thời hạn giải quyết: Thông thường là trong 01 ngày làm việc. Trường hợp cần xác minh thêm các thông tin liên quan thì thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.
• Lưu ý về bản chính: Mỗi trường hợp khai sinh chỉ được cấp một bản chính Giấy khai sinh. Người dân có nhu cầu có thể yêu cầu cấp bản sao trích lục theo quy định.

Các trường hợp đăng ký khai sinh đặc biệt

Pháp luật quy định cơ chế riêng cho các trường hợp đặc thù nhằm bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho trẻ em:

• Trẻ bị bỏ rơi: Thực hiện tại UBND cấp xã nơi trẻ bị bỏ rơi. Cơ quan này có trách nhiệm niêm yết thông tin tại trụ sở trong 07 ngày liên tục. Nếu hết thời hạn niêm yết mà không tìm thấy cha, mẹ đẻ, cơ quan có thẩm quyền sẽ hướng dẫn người đang tạm thời nuôi dưỡng thực hiện thủ tục khai sinh cho trẻ.
• Trẻ chưa xác định được cha, mẹ: UBND cấp xã nơi trẻ cư trú có trách nhiệm đăng ký khai sinh. Nếu chưa xác định được cha, thông tin về họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con sẽ được xác định theo mẹ; phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh để trống. Trường hợp đăng ký khai sinh cho con khi chưa xác định được cha, nếu sau này người cha làm thủ tục nhận con, cơ quan hộ tịch sẽ kết hợp giải quyết việc nhận cha, mẹ, con và đăng ký khai sinh.
• Trẻ em sinh ra do mang thai hộ: Người yêu cầu cần nộp thêm văn bản xác nhận của cơ sở y tế đã thực trình kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Thông tin cha, mẹ được xác định theo cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ.
• Trẻ em sinh ra ở nước ngoài về cư trú tại Việt Nam: UBND cấp huyện nơi cư trú của trẻ (có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam) thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ nếu chưa được đăng ký trước đó.

Giải đáp các tình huống pháp lý thường gặp

Trường hợp muốn làm giấy khai sinh cho con theo hộ khẩu của bố khi chưa nhập khẩu cho mẹ?

Theo quy định tại Điều 13 Luật Hộ tịch, UBND cấp xã nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú) của cha hoặc mẹ đều có thẩm quyền đăng ký. Do đó, nếu người cha đang đăng ký thường trú tại địa phương và muốn làm khai sinh cho con theo hộ khẩu của mình, việc này hoàn toàn thực hiện được mà không bắt buộc phải thực hiện thủ tục nhập khẩu cho người mẹ trước đó.

Trường hợp chưa đăng ký kết hôn, có thể làm khai sinh cho con tại nơi cư trú của mẹ không?

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, trẻ sẽ được đăng ký khai sinh tại UBND cấp xã nơi trẻ đang cư trú. Trong trường hợp này, người cha có thể thực hiện thủ tục thủ tục nhận và đăng ký khai sinh cho con bằng cách kết hợp việc nhận cha với việc đăng ký khai sinh tại nơi mẹ đang cư trú để đảm bảo quyền lợi về họ tên và nhân thân cho trẻ.

Lưu ý: Các thông tin trên được tổng hợp dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm năm 2020. Người dân cần đối chiếu với các văn bản hướng dẫn mới nhất của cơ quan chức năng khi thực hiện thủ tục.