Hành vi vi phạm bảo vệ môi trường nước

Trong hoạt động bảo vệ môi trường, việc kiểm soát nguồn nước thải và chất lượng nước mặt, nước dưới đất là yếu tố then chốt để duy trì sự cân bằng sinh thái. Các hành vi xả thải không qua xử lý hoặc vượt quá quy chuẩn kỹ thuật không chỉ gây ra tình trạng vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường mà còn để lại những hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng và đa dạng sinh học. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan đến hành vi vi phạm môi trường nước tại thời điểm năm 2022.

Căn cứ pháp lý

Các quy định về xử lý hành vi vi phạm môi trường nước được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật sau:

• Luật Bảo vệ môi trường năm 2020;
• Nghị định số 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 55/2021/NĐ-CP);
• Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Khái niệm vi phạm bảo vệ môi trường nước

Vi phạm bảo vệ môi trường nước được hiểu là các hành vi làm thay đổi tính chất, thành phần của các nguồn nước (bao gồm nước mặt, nước dưới đất và nước biển) không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường hiện hành. Các hành vi này bao gồm:

• Làm biến đổi các chỉ số lý - hóa - sinh của nguồn nước vượt ngưỡng cho phép;
• Gây ra tình trạng ô nhiễm, làm suy giảm chất lượng bảo vệ môi trường nước biển hoặc các nguồn nước nội địa khác;
• Các hành vi xâm phạm đến vấn đề bảo vệ môi trường nước dưới đất theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Quy định pháp luật về các hành vi bị nghiêm cấm

Theo Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020, pháp luật nghiêm cấm các hành vi gây ô nhiễm nguồn nước. Cụ thể, việc xả nước thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường ra môi trường là hành vi bị cấm tuyệt đối. Bên cạnh đó, tại Điều 7 của Luật này cũng nghiêm cấm các hành vi xả chất thải trái phép ra môi trường nhằm bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Chế tài xử lý hành vi xả thải chưa qua xử lý

Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, chủ thể vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý dưới hai hình thức: Hành chính hoặc Hình sự.

Trách nhiệm hành chính

Căn cứ vào các quy định tại Nghị định số 155/2016/NĐ-CP và Nghị định số 55/2021/NĐ-CP, các tổ chức, cá nhân có hành vi xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép hoặc xả nước thải có chứa các thông để môi trường nguy hại vào môi trường sẽ bị xử phạt nghiêm khắc. Mức phạt tiền được xác định dựa trên lưu lượng xả thải và mức độ vượt quy chuẩn kỹ thuật của các thông số ô nhiễm.

Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi gây ô nhiễm môi trường nước có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, chủ thể vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 235 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Khung hình phạt được quy định cụ thể như sau:

Đối với cá nhân:

• Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm;
• Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm;
• Trường hợp đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về tội này mà còn vi phạm, mức phạt tiền có thể từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm;
• Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Đối với pháp nhân thương mại:

• Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;
• Phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;
• Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
• Hình phạt cao nhất là đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
• Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm kinh doanh hoặc cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.