Trong hoạt động bảo vệ môi trường, việc quản lý các nguồn thải và kiểm soát tác động từ dự án đầu tư là vô cùng quan trọng. Giấy phép môi trường đóng vai trò là công cụ pháp lý để cơ quan nhà nước có thẩm quyền giám sát việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, trong một số trường hợp vi phạm về trình tự hoặc nội dung cấp phép, giấy phép này sẽ bị thu hồi theo quy định của pháp luật.
Các trường hợp bị thu hồi giấy phép môi trường
Căn cứ vào quy định tại khoản 5 Điều 44 Luật Bảo vệ môi trường 2020, một giấy phép môi trường sẽ bị thu hồi nếu thuộc một trong hai trường hợp sau:
- Giấy phép được cấp không đúng thẩm quyền của cơ quan nhà nước.
- Nội dung ghi trong giấy phép trái với các quy định hiện hành của pháp luật.
Để hiểu rõ hơn về các tiêu chuẩn cần có nhằm tránh việc vi phạm dẫn đến thu hồi, chủ đầu tư cần nắm vững các quy định của pháp luật về giấy phép môi trường, đặc biệt là các yêu cầu về công trình xử lý chất thải và quan trắc.
Căn cứ xác định tính hợp lệ của giấy phép môi trường
Việc xác định một giấy phép có bị coi là "trái quy định" hay "sai thẩm quyền" phụ thuộc vào việc đối chiếu với các nội dung và thẩm quyền được pháp luật quy định cụ thể như sau:
Về nội dung của giấy phép môi trường
Theo Điều 40 Luật Bảo vệ môi trường 2020, một giấy phép hợp lệ phải bao gồm đầy đủ các thành phần thông tin về dự án, yêu cầu bảo vệ môi trường và thời hạn hiệu lực. Cụ thể:
- Thông tin chung: Thông tin về dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc khu/cụm công nghiệp.
- Nội dung cấp phép: Phải xác định rõ nguồn phát sinh, lưu lượng tối đa và giới hạn các chất ô nhiễm đối với nước thải, khí thải; ngưỡng tiếng ồn, độ rung; danh mục và khối lượng chất thải nguy hại được phép xử lý; cũng như loại phế liệu được phép nhập khẩu (nếu có).
- Yêu cầu bảo vệ môi trường: Phải đảm bảo các biện pháp thu gom, xử lý nước thải, khí thải đáp ứng quy chuẩn; có phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường và kế hoạch quan trắc môi trường định kỳ.
- Thời hạn giấy phép: 07 năm đối với dự án nhóm I hoặc cơ sở hoạt động trước ngày Luật có hiệu lực có tiêu chí tương đương nhóm I; 10 năm đối với các đối tượng còn lại.
Về thẩm quyền cấp giấy phép môi trường
Việc xác định đúng cơ quan cấp phép là yếu tố then chốt để tránh tình trạng giấy phép bị thu hồi do sai thẩm quyền theo Điều 41 Luật Bảo vệ môi trả môi trường 2020:
- Bộ Tài nguyên và Môi trường: Cấp cho các đối tượng đã được Bộ phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM); các dự án nằm trên địa bàn từ 02 tỉnh trở lên hoặc vùng biển chưa xác định trách nhiệm quản lý của UBND cấp tỉnh; các cơ sở xử lý chất thải nguy hại hoặc nhập khẩu phế liệu.
- Bộ Quốc phòng, Bộ Công an: Cấp cho các dự án, cơ sở thuộc phạm vi bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Cấp cho dự án nhóm II; dự án nhóm III nằm trên địa bàn từ 02 huyện trở lên; hoặc các đối tượng đã được UBND tỉnh/Bộ chuyên ngành phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM.
- Ủy ban nhân dân cấp huyện: Cấp cho các đối tượng còn lại thuộc phạm vi quản lý của địa phương.
Quy trình và thủ tục xử lý khi thu hồi giấy phép môi trường
Khi phát hiện sai phạm, việc thực hiện thu hồi và khắc phục hậu quả được thực hiện theo quy định tại khoản 7 và khoản 8 Điều 30 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP:
Trường hợp phát hiện trong quá trình xử lý vi phạm hành chính
Nếu việc thu hồi được phát hiện đồng thời với quá trình xử lý vi phạm hành chính, quy trình thực hiện như sau:
- Đối với giấy phép cấp sai thẩm quyền: Trong thời hạn khắc phục hậu quả, chủ dự án/cơ sở phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép môi trường theo đúng thẩm quyền quy định tại Điều 29 Nghị định 08/2022/NĐ-CP.
- Đối với giấy phép có nội dung trái pháp luật: Trong vòng 07 ngày kể từ khi nhận được thông báo từ cơ quan xử phạt, cơ quan cấp phép có trách nhiệm xem xét việc cấp thay thế giấy phép mới đã được điều chỉnh các nội dung sai phạm.
Trường thực hiện thu hồi theo quy trình rà soát của cơ quan nhà nước
Trong trường hợp cơ quan chức năng chủ động phát hiện sai phạm nhưng không thuộc diện xử lý vi phạm hành chính tại thời điểm đó:
- Cơ quan phát hiện phải gửi văn bản thông báo cho cơ quan đã cấp giấy phép về việc cấp phép sai thẩm quyền hoặc sai nội dung.
- Cơ quan đã cấp giấy phép có trách nhiệm rà soát, kiểm tra lại toàn bộ trình tự, thủ tục và nội dung thẩm định sau khi nhận được thông báo.
Đối với trường hợp cấp sai thẩm quyền, cơ quan đã cấp phải hướng dẫn chủ dự án thực hiện cấp đổi, điều chỉnh, cấp lại, tước quyền sử dụng, thu hồi giấy phép môi trường theo đúng trình tự pháp luật. Việc thu hồi chính thức chỉ được thực hiện sau khi chủ dự án đã được cơ quan có thẩm quyền đúng quy định cấp mới giấy phép thay thế.
