Công ty ông Đinh Bá Phước (TPHCM) gia hạn hợp đồng lao động với người lao động bằng phụ lục. Phụ lục này được ký kết trước ngày 1/1/2021
Khi một hợp đồng hết hạn, nhiều người băn khoăn liệu có phải gia hạn hay không và có thể dùng phụ lục gia hạn hợp đồng để kéo dài thời hạn thực hiện hay không. Bài viết phân tích quy định của pháp luật về vấn đề này theo Bộ luật Dân sự năm 2015 và Bộ luật Lao động năm 2012 (khung pháp lý áp dụng tại thời điểm bài viết, năm 2019).
Theo Điều 385 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Hợp đồng là một trong những hình thức thể hiện giao dịch dân sự (Điều 116 Bộ luật Dân sự năm 2015). Nội dung hợp đồng do các bên tự thỏa thuận, thường gồm: thông tin các bên, đối tượng hợp đồng, số lượng – chất lượng, giá và phương thức thanh toán, thời hạn – địa điểm – phương thức thực hiện, quyền và nghĩa vụ các bên, trách nhiệm khi vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp.
Theo Điều 422 Bộ luật Dân sự năm 2015, hết thời hạn hợp đồng là một trong những căn cứ chấm dứt hợp đồng. Vì thời hạn đã được các bên đưa vào nội dung thỏa thuận nên khi thời hạn kết thúc, hợp đồng không còn giá trị để tiếp tục thực hiện. Về nguyên tắc, không thể gia hạn hợp đồng khi hợp đồng đã hết hạn, bởi gia hạn nhằm kéo dài thời hạn thực hiện và chỉ có ý nghĩa khi hợp đồng còn hạn hoặc gần hết hạn.
Khi hợp đồng đã hết hạn mà các bên muốn tiếp tục, họ chỉ có thể giao kết hợp đồng mới. Trong lĩnh vực lao động, khoản 2 Điều 22 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định: khi hợp đồng lao động hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong 30 ngày kể từ ngày hết hạn, hai bên phải giao kết hợp đồng lao động mới; nếu không, hợp đồng đã ký trước đó sẽ chuyển thành loại hợp đồng lao động khác theo quy định.
Như vậy, dù là hợp đồng dân sự, hợp đồng lao động hay hợp đồng kinh tế, khi đã hết hạn thì đều không thể gia hạn. Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Lao động năm 2012 và Luật Thương mại năm 2005 cũng không có quy định bắt buộc các bên phải gia hạn hợp đồng khi hợp đồng gần hết hạn — việc gia hạn hay không hoàn toàn phụ thuộc ý chí của các bên.
Pháp luật không bắt buộc gia hạn hợp đồng, nhưng nếu các bên có nguyện vọng và cùng thỏa thuận thì có thể gia hạn thông qua việc ký kết phụ lục hợp đồng. Theo Điều 403 Bộ luật Dân sự năm 2015, phụ lục hợp đồng là văn bản kèm theo hợp đồng chính, dùng để quy định chi tiết một số điều khoản và có hiệu lực như hợp đồng chính.
Bộ luật Dân sự năm 2015 chỉ quy định chung về phụ lục hợp đồng, không có khái niệm riêng về phụ lục gia hạn. Có thể hiểu, phụ lục gia hạn hợp đồng là văn bản phụ lục nhằm kéo dài thời hạn thực hiện hợp đồng theo thỏa thuận của các bên.
Trong quan hệ lao động, phụ lục hợp đồng là một bộ phận của hợp đồng lao động, có hiệu lực như hợp đồng lao động và có thể dùng để quy định chi tiết hoặc sửa đổi, bổ sung một số nội dung. Riêng với việc sửa đổi thời hạn, Điều 5 Nghị định 05/2015/NĐ-CP quy định: chỉ được sửa đổi thời hạn hợp đồng lao động một lần bằng phụ lục hợp đồng lao động và không được làm thay đổi loại hợp đồng đã giao kết. Quy định này không áp dụng đối với trường hợp kéo dài thời hạn hợp đồng với người lao động cao tuổi và cán bộ công đoàn không chuyên trách đang trong nhiệm kỳ.
Đối với các loại hợp đồng khác như hợp đồng kinh tế, hợp đồng cộng tác, pháp luật không có quy định riêng về việc ký phụ lục gia hạn, nên các bên có thể thỏa thuận nhưng phải phù hợp với quy định chung của pháp luật.
Tóm lại, không thể gia hạn hợp đồng sau khi hợp đồng đã hết hạn; chỉ có thể gia hạn khi hợp đồng còn hiệu lực. Việc ký phụ lục hợp đồng đều dựa trên sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật để bảo đảm giá trị pháp lý.
