Bản án vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

Phân tích bản án về việc giải quyết mâu thuẫn gia đình và quan hệ nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn

Trong đời sống xã hội, thực tế vẫn tồn tại tình trạng nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Khi phát sinh mâu thu trưởng và có yêu cầu chấm dứt quan hệ này, việc giải quyết quyền nuôi con và xác định tư cách pháp lý giữa các bên cần được xem xét dựa trên những căn cứ pháp lý cụ thể. Bài viết dưới đây phân tích nội dung Bản án số 23/2022/HNGĐ-ST ngày 15/03/2022 về vụ án ly hôn liên quan đến mâu thuẫn gia đình.

Tóm tắt nội dung vụ việc

Theo hồ sơ vụ án, chị Nhiến và anh Nghĩa bắt đầu chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 20 trống 18. Tuy nhiên, trong suốt quá trình chung sống, giữa hai bên đã phát sinh nhiều mâu thuẫn về quan điểm sống và lối sống, dẫn đến tình trạng không thể hòa hợp và đã thực hiện việc ly thân. Đáng chú ý, cặp đôi này không tiến hành đăng ký kết hôn tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Về vấn đề con chung, giữa chị Nhiến và anh Nghĩa có 01 con chung là cháu Dương Ngọc Kim (sinh ngày 17/5/2020). Trong quá trình ly thân, vào tháng 02/2022, hai bên có sự thỏa thuận về việc để anh Nghĩa đưa con về nhà bên nội thăm nom. Tuy nhiên, sau khi các bên có yêu cầu giải quyết tại Tòa án, cả chị Nhiến và anh Nghĩa đều thống nhất phương án giao cháu Kim cho chị Nhiến trực tiếp nuôi dưỡng. Lý do được đưa ra là vì cháu còn quá nhỏ, cần sự chăm sóc, bảo bọc trực tiếp từ người mẹ để đảm bảo sự phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần.

Tại Tòa án, các bên đã thống nhất về việc giải quyết quyền nuôi con nhưng yêu cầu về mặt pháp lý đối với quan hệ giữa hai người cần được tuyên bố rõ ràng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

Căn cứ pháp luật áp dụng

Để giải quyết vụ án này, Tòa án đã căn cứ vào các quy định cốt lõ trống tại Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 nhằm xác định tính chất của mối quan hệ giữa hai bên:

• Về quan hệ hôn nhân: Theo Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Do đó, khi có yêu cầu chấm dứt quan hệ này, Tòa án sẽ xem xét tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng giữa các bên.
• Về quyền nuôi con: Khi giải quyết tranh chấp về con chung, Tòa án luôn ưu tiên nguyên tắc bảo vệ bà mẹ và trẻ em trong Luật Hôn nhân và gia đình, đặc biệt là đối với trẻ em dưới 36 tháng tuổi hoặc trẻ em cần sự chăm sóc đặc biệt của người mẹ để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho sự phát triển của trẻ.
• Về nghĩa vụ cấp dưỡng: Mặc dù không được công nhận là vợ chồng hợp pháp, nhưng các bên vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc con chung theo quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái.

Nhận định của Tòa án sơ thẩm

Sau khi xem xét các tình tiết khách quan và căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm xét xử, Tòa án cấp sơ thẩm đã đưa ra những nhận định sau:

Thứ nhất, đối với trường hợp nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không thực hiện đăng ký kết hôn theo quy định, khi có yêu cầu từ một bên hoặc cả hai bên về việc chấm dứt quan hệ này, Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết bằng hình thức tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng. Điều này nhằm xác lập rõ ràng tình trạng pháp lý của các đương sự, tránh những tranh chấp phát sinh về quyền và nghĩa vụ tài sản hay nhân thân sau này.

Thứ hai, đối với vấnệp con chung, Tòa án ghi nhận sự tự nguyện và thỏa thuận giữa chị Nhiến và anh Nghĩa. Việc hai bên thống nhất giao cháu Kim cho chị Nhiến trực tiếp nuôi dưỡng là phù hợp với thực tế độ tuổi của trẻ và đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho cháu. Sự thỏa thuận này không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội, do đó Tòa án chấp nhận nội dung thỏa thuận về việc nuôi con chung của các đương sự.

Ý nghĩa pháp lý từ vụ việc

Vụ án trên là một ví dụ điển hình cho thấy hệ quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký kết hôn. Việc không xác lập quan hệ hôn nhân hợp pháp dẫn đến việc không phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng theo Luật Hôn nhân và gia đình. Điều này có thể gây ra những khó khăn nhất định trong việc xác định tài sản chung, đặc biệt nếu các bên có sự giao thoa về tài sản với các loại hình kinh tế khác như phân biệt hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân hoặc các sở hữu chung trong gia đình.

Qua bản án, người dân cần lưu ý việc thực hiện đăng ký kết hôn đúng quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và con cái. Trong trường hợp có tranh chấp về tài sản liên quan đến hộ gia đình hoặc thừa kế, các bên cũng cần nắm rõ các quy định khác như hướng dẫn chia thừa kế khi đất đứng tên hộ gia đình để có phương án bảo vệ quyền lợi chính đáng.