Thủ tục nhận mẹ và con theo quy định mới nhất

Việc xác lập quan hệ huyết thống giữa các thành viên trong gia đình là quyền cơ bản của công dân. Khi phát sinh nhu cầu thực hiện việc nhận mẹ hoặc con, cá nhân cần nắm vững các quy định về thẩm quyền, hồ sơ và trình tự thủ tục theo pháp luật hộ tịch để đảm bảo tính hợp pháp.

Thẩm quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con

Theo quy định của Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con được phân chia dựa trên yếu tố cư trú và quốc tịch của các bên liên quan:

• Trường hợp thông thường: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện việc đăng quyết định đăng ký.
• Trường hợp có yếu tố nước ngoài: Thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con. Các trường hợp này bao gồm: Giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; Giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; Giữa các công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; Công dân Việt Nam có đồng thời quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài; Giữa những người nước ngoài mà một hoặc cả hai bên thường trú tại Việt Nam.

Đối với các trường hợp phức tạp về nhân thân, cá nhân có thể cần tìm hiểu thêm về điều kiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài để chuẩn bị hồ sơ chính xác nhất.

Hồ sơ đăng ký nhận mẹ và con

Căn cứ theo quy định tại Điều 44 Luật Hộ tịch, để tiến hành thủ tục này, các bên cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Theo mẫu quy định của cơ quan có thẩm quyền.
• Chứng cứ chứng minh: Các giấy tờ, đồ vật hoặc tài liệu khác làm căn cứ xác nhận quan hệ mẹ con (ví dụ: kết quả giám định ADN hoặc các tài liệu liên quan đến việc sinh nở).
• Giấy tờ nhân thân (đối với yếu tố nước ngoài): Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu để chứng minh nhân thân của người nước ngoài.

Lưu ý, trong quá trình thực hiện, nếu cần kết hợp các thủ tục khác như đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài, người dân cần lưu ý tính đồng nhất của các tài liệu chứng minh.

Trình tự, thủ tục giải quyết

Quy trình thực hiện được chia thành hai nhóm đối tượng chính dựa trên phạm vi áp dụng pháp luật:

1. Trường hợp không có yếu tố nước ngoài

• Người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận.
• Nếu cơ quan đăng ký hộ tịch xác định việc nhận mẹ, con là đúng sự thật và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và cùng các bên ký xác nhận.
• Thời hạn giải quyết: Không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp cần xác minh thêm, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.

2. Trường hợp có yếu tố nước ngoài

• Người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là mẹ hoặc con.
• Công chức làm công tác hộ tịch thực hiện xác minh và niêm yết việc nhận cha, mẹ, con tại trụ sở UBND cấp huyện trong 07 ngày liên tục; đồng thời gửi văn bản đề nghị UBND cấp xã nơi thường trú của người được nhận niêm yết tại trụ sở cấp xã trong 07 ngày liên tục.
• Thời hạn giải quyết: Không quá 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Sau khi thẩm định, Phòng Tư pháp sẽ báo cáo và đề xuất Chủ tịch UBND cấp huyện ra quyết định giải quyết.

Các trường hợp đặc biệt theo quy định tại Thông tư 15/2015/TT-BTP

Dựa trên Thông tư số 15/2015/TT-BTP, việc đăng ký nhận cha, mẹ, con trong một số tình huống đặc biệt được hướng dẫn cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em và các bên liên quan:

• Trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn: Nếu người cha làm thủ tục nhận con mà không thể liên hệ được với người mẹ, thì việc đăng ký vẫn có thể thực hiện mà không bắt buộc phải có ý kiến của người mẹ trong Tờ khai.
• Trường hợp con sinh ra trước thời điểm đăng ký kết hôn (đã có khai sinh nhưng chưa có thông tin cha): Nếu vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung, thì không cần thực hiện thêm thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con riêng biệt.
• Trường hợp con sinh ra trước khi kết hôn (chưa được đăng ký khai sinh): Khi làm thủ tục đăng ký khai sinh, nếu vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung, thông tin về người cha sẽ được ghi trực tiếp vào Giấy khai sinh của trẻ mà không cần qua bước đăng ký nhận cha, mẹ, con.

Khi thực hiện các thủ tục này, tất cả các bên liên quan (người nhận và người được nhận) đều phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào Sổ hộ tịch và các giấy tờ liên quan theo quy định.

Xem thêm các chủ đề khác

• Điều kiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài
• Đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài