Thủ tục nhận cha mẹ con

Việc xác lập quan hệ huyết thống giữa cha, mẹ và con là quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo vệ. Khi các cá nhân có nhu cầu thực hiện việc thừa nhận quan hệ này, cần nắm rõ các quy định về thẩm quyền, hồ sơ và trình tự thực hiện theo quy định của pháp luật hộ tịch hiện hành.

Thẩm quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con

Theo quy định của Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con được phân chia dựa trên yếu tố cư trú và yếu tố nước ngoài:

• Trường hợp thông thường: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện việc đăng ký.
• Trường hợp có yếu tố nước ngoài: Thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con. Các trường hợp này bao gồm: Giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; Giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; Giữa công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; Công dân Việt Nam có đồng thời quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài; Giữa những người nước ngoài với nhau mà một hoặc cả hai bên thường trú tại Việt Nam.

Trong một số trường hợp, các bên có thể thực hiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha mẹ con để đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Hồ sơ đăng ký nhận cha, mẹ, con

Căn cứ theo Điều 44 Luật Hộ tịch, để tiến hành thủ tục này, các bên cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Theo mẫu quy định về việc đăng ký nhận cha, mẹ, con.
• Chứng cứ chứng minh quan hệ: Các giấy tờ, đồ vật hoặc tài liệu khác có giá trị chứng minh quan hệ huyết thống giữa người nhận và người được nhận (ví dụ: kết quả giám định ADN). Việc xác định nhận cha mẹ con ở phường có cần xét nghiệm ADN phụ thuộc vào tính xác thực của các chứng cứ khác mà người nộp hồ sơ cung cấp.
• Giấy tờ nhân thân (đối với yếu tố nước ngoài): Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu để chứng minh nhân thân của người nước ngoài.

Trình tự, thủ tục giải quyết

Quy trình thực hiện được chia làm hai nhóm đối tượng chính:

1. Đối với trường hợp không có yếu tố nước ngoài

Người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận. Nếu công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng sự thật và không có tranh chấp, họ sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và cùng các bên ký xác nhận. Thời hạn giải quyết: Không quá 0 trình tự làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp cần xác minh thêm, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.

2. Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài

Hồ sơ được nộp tại UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận. Quy trình thực hiện nghiêm ngặt hơn nhằm đảm bảo tính chính xác:

• Công chức hộ tịch tiến hành xác minh và niêm yết việc nhận cha, mẹ, con tại trụ sở UBND cấp huyện trong 07 ngày liên tục.
• Đồng thời, gửi văn bản đề nghị UBND cấp xã nơi thường trú của người được nhận thực hiện niêm yết trong 07 ngày liên tục.
• Phòng Tư pháp có trách nhiệm báo cáo và đề xuất Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định việc đăng ký. Nếu đủ điều kiện, Chủ tịch UBND cấp huyện sẽ ra quyết định giải quyết.

Thời hạn giải quyết đối với trường hợp này không quá 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.

Các trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật

Căn cứ Thông tư số 15/2015/TT-BTP, việc đăng ký nhận cha, mẹ, con trong một số tình huống đặc biệt được hướng dẫn cụ thể để bảo vệ quyền lợi của trẻ em:

• Trường hợp nam nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn: Nếu người cha làm thủ tục nhận con mà không liên hệ được với người mẹ, thì trong Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con không bắt buộc phải có ý kiến của người mẹ.
• Trường hợp con sinh ra trước thời điểm đăng ký kết hôn (đã có giấy khai sinh): Nếu con đã được đăng ký khai sinh nhưng chưa có thông tin về người cha, và vợ chồng sau đó có văn bản thừa nhận là con chung, thì không cần phải thực hiện lại thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con.
• Trường hợp con sinh ra trước thời điểm đăng ký kết hôn (chưa có giấy khai sinh): Khi thực hiện hướng dẫn thủ tục nhận cha con, nếu tại thời điểm làm khai sinh, vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung thì thông tin về người cha sẽ được ghi trực tiếp vào Giấy khai sinh của trẻ mà không cần qua bước đăng ký nhận cha, mẹ, con riêng biệt.