Trong quá trình giải quyết các quan hệ hôn nhân, việc phân chia tài sản luôn là vấn đề phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp. Khi các bên không thể đạt được thỏa thuận chung về việc giải quyết tài sản, pháp luật cho phép các đương sự có quyền yêu cầu Tòa án phân xử. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những quy định pháp lý cụ thể về việc chia tài sản khi ly hôn theo quy định tại thời điểm năm 2020.
Quy định về phân chia tài sản khi ly hôn
Khi thực hiện thủ tục ly hôn, việc giải quyết tài sản chung của vợ chồng có thể được thực hiện thông qua hai hình thức: giải quyết trực tiếp trong vụ án ly hôn (đối với trường hợp ly hôn đơn phương) hoặc tách thành một vụ án dân sự độc lập về chia tài sản chung sau khi đã ly hôn. Đối với các trường hợp đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật và có chế độ tài sản hợp pháp, việc phân chia sẽ dựa trên căn cứ về tài sản chung và tài sản riêng.
Xác định tài sản chung của vợ chồng
Theo các quy định pháp luật hiện hành, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:
- Các tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh; hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và các nguồn thu nhập hợp pháp khác được hình thành trong thời kỳ hôn nhân.
- Tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung; các tài sản khác mà hai bên tự nguyện thỏa thuận là tài sản chung.
- Quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn, trừ trường hợp quyền sử dụng đất đó được hình thành từ việc thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc thông qua giao dịch bằng tài sản riêng của một bên.
- Các khoản tiền thưởng, tiền trúng xổ số, các khoản trợ cấp khác (trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định tại Nghị định 126/2014/NĐ-CP).
- Tài sản mà vợ chồng xác lập quyền sở hữu đối với vật vô chủ, vật bị chôn giấu, bị đánh rơi, bị bỏ quên hoặc các loại gia súc, gia cầm, vật nuôi dưới nước theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Nguyên tắc chứng minh tài sản riêng
Pháp luật quy định rõ nghĩa vụ chứng minh đối với các bên có tranh chấp về nguồn gốc tài sản. Trong trường hợp một bên yêu cầu Tòa án xác định một tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mình, người yêu cầu phải có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ căn cứ và tài liệu chứng minh. Nếu không đưa ra được bằng chứng thuyết phục để chứng minh đó là tài sản riêng, tài sản đó sẽ mặc nhiên được coi là tài sản chung của vợ chồng.
Nguyên tắc phân chia tài sản theo chế độ tài sản
Việc phân chia tài sản phụ thuộc vào chế độ tài sản mà vợ chồng đã lựa chọn khi xác lập quan hệ hôn nhân. Nếu các bên có hôn nhân bắt đầu theo quy định của pháp luật và có thỏa thuận về chế độ tài sản trước khi kết hôn, việc phân chia sẽ ưu tiên áp dụng theo thỏa thuận đó. Nếu thỏa thuận không rõ ràng hoặc không đầy đủ, Tòa án sẽ căn cứ vào các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình để giải quyết.
Đối với tài sản riêng
Tài sản riêng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã được nhập vào khối tài sản chung theo quy định. Trong trường hợp có sự sáp nhập hoặc trộn lẫn giữa tài sản riêng và tài sản chung mà các bên có yêu cầu phân chia, bên có tài sản riêng sẽ được thanh toán phần giá trị đóng góp của mình vào khối tài sản đó, trừ khi vợ chồng có thỏa thuận khác.
Đối với tài sản chung
Khi phân chia tài sản chung, Tòa án áp dụng các nguyên tắc cốt lõi sau:
- Nguyên tắc chia đôi có xem xét yếu tố đặc thù: Về nguyên tắc, tài sản chung được chia đôi, tuy nhiên không chia một cách máy móc mà phải xem xét đến hoàn cảnh của mỗi bên, tình trạng tài sản hiện có, cũng như công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản này.
- Bảo vệ đối tượng yếu thế: Việc phân chia phải đảm bảo nguyên tắc bảo vệ bà mẹ và trẻ em theo quy định của pháp luật, đặc biệt là quyền lợi của vợ, con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
- Bảo vệ hoạt động kinh tế: Đảm bảo lợi ích chính đáng của mỗi bên trong quá trình sản xuất, kinh doanh nhằm tạo điều kiện cho các bên tiếp tục lao động và tạo thu nhập.
- Hình thức phân chia: Tài sản chung có thể được chia bằng hiện vật hoặc chia theo giá trị. Nếu bên nhận tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng, thì phải thanh toán lại phần chênh lệch giá trị cho bên kia.
Các lưu ý quan trọng khi giải quyết tranh chấp tài sản
Khi thực hiện các thủ tục liên quan đến phân chia tài sản, các đương sự cần lưu ý một số vấn đề pháp lý sau:
- Về hình thức giải quyết: Tài sản chung có thể được yêu cầu giải quyết cùng lúc với vụ án ly hôn hoặc tách thành một vụ án dân sự riêng biệt tùy theo nguyện vọng của các bên.
- Về việc nhập tài sản: Nếu có căn cứ xác định tài sản riêng đã được các bên tự nguyện nhập vào tài sản chung, thì tài sản đó sẽ được xử lý như tài sản chung.
- Về quyền sở hữu tài sản phải đăng ký: Đối với những tài sản mà pháp luật quy định bắt buộc phải đăng ký quyền sở hữu (như nhà ở, quyền sử dụng đất), nếu là tài sản chung thì trên giấy chứng nhận quyền sở hữu cần ghi tên của cả vợ và chồng.
- Về nghĩa vụ tài chính: Cần lưu ý rằng án phí trong các vụ án tranh chấp tài sản thường được tính theo trường hợp có giá ngạch (dựa trên giá trị tài sản tranh chấp).
Việc nắm vững các quy định về phân chia tài sản sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình khi quan hệ hôn nhân chấm dứt.
Xem thêm các chủ đề khác
![Dịch vụ tư vấn ly hôn uy tín [MIỄN PHÍ] - Tổng Đài Pháp Luật](https://cdn.lsu.vn/2023/11/ly-hon3.png)