Ly hôn với người nước ngoài

Ly hôn với người nước ngoài là thủ tục pháp lý phức tạp hơn so với ly hôn trong nước do liên quan đến yếu tố nước ngoài về chủ thể, nơi cư trú và tài sản. Bài viết hướng dẫn các trường hợp, hồ sơ, thẩm quyền và trình tự giải quyết theo quy định pháp luật áp dụng tại thời điểm năm 2019.

Ly hôn với người nước ngoài là gì?

Ly hôn có yếu tố nước ngoài bao gồm các trường hợp: ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, hoặc ly hôn giữa người nước ngoài với nhau cùng thường trú ở Việt Nam.

Theo khoản 25 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ mà ít nhất một bên tham gia là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; hoặc giữa các bên là công dân Việt Nam nhưng căn cứ xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan ở nước ngoài.

Các trường hợp ly hôn với người nước ngoài

Ly hôn thuận tình

Để được xác định là thuận tình ly hôn có yếu tố nước ngoài, ngoài yêu cầu về chủ thể/quan hệ pháp luật, hai bên còn phải thỏa mãn:

• Cả hai cùng mong muốn ly hôn và cùng ký vào đơn;
• Thỏa thuận được vấn đề con cái, bảo đảm quyền lợi cho con;
• Thỏa thuận được việc chia tài sản khi ly hôn.

Nếu không đáp ứng được một trong ba yêu cầu trên, Tòa án sẽ xác định là ly hôn đơn phương.

Ly hôn đơn phương

Ly hôn đơn phương với người nước ngoài là trường hợp ly hôn theo yêu cầu của một bên, trong đó một bên là người nước ngoài, thường gặp ở các tình huống:

• Người vợ ở trong nước xin ly hôn khi chồng ở nước ngoài;
• Người Việt Nam ở nước ngoài kết hôn với người nước ngoài, việc kết hôn đã được công nhận tại Việt Nam, nay người Việt Nam về nước và người nước ngoài xin ly hôn;
• Người Việt Nam ở trong nước xin ly hôn với người nước ngoài đang cư trú ở nước ngoài.

Về nguyên tắc, Tòa án chỉ xử cho ly hôn khi xét thấy quan hệ vợ chồng ở vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được.

Hồ sơ ly hôn với người nước ngoài

Hồ sơ cần chuẩn bị gồm:

• Đơn xin ly hôn (đơn thuận tình có chữ ký của hai vợ chồng, hoặc đơn khởi kiện ly hôn đơn phương);
• Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn; trường hợp mất bản chính thì nộp bản sao có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và trình bày rõ trong đơn;
• Bản sao có chứng thực CMND/CCCD/hộ chiếu và sổ hộ khẩu;
• Bản sao giấy khai sinh của con (nếu có con);
• Bản sao chứng từ, tài liệu về quyền sở hữu tài sản (nếu có tranh chấp tài sản);
• Nếu một bên đã xuất cảnh không rõ địa chỉ thì cần xác nhận của chính quyền địa phương về việc đã xuất cảnh;
• Nếu kết hôn theo pháp luật nước ngoài mà muốn ly hôn tại Việt Nam thì phải hợp pháp hóa lãnh sự giấy đăng ký kết hôn và ghi chú vào sổ tại Sở Tư pháp; nếu chưa ghi chú thì phải trình bày rõ lý do trong đơn.

Người yêu cầu phải ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ, quốc tịch của đương sự ở nước ngoài kèm theo giấy tờ xác thực.

Thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Theo khoản 3 Điều 123 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và quy định tại khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện (trước đây thuộc Tòa án nhân dân cấp tỉnh).

Luật áp dụng khi ly hôn với người nước ngoài

• Việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài thường trú tại Việt Nam được giải quyết theo pháp luật Việt Nam về hôn nhân và gia đình;
• Nếu công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì áp dụng pháp luật nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu không có nơi thường trú chung thì áp dụng pháp luật Việt Nam;
• Việc giải quyết tài sản là bất động sản ở nước ngoài tuân theo pháp luật nơi có bất động sản đó.

Trình tự, thủ tục xin ly hôn với người nước ngoài

• Bước 1: Nộp đơn và hồ sơ tới Tòa án có thẩm quyền;
• Bước 2: Tòa án thụ lý, ra thông báo nộp tạm ứng án phí; người nộp đơn nộp biên lai tạm ứng án phí, Tòa án thụ lý vụ án và thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp, bị đơn;
• Bước 3: Tòa án tiến hành giải quyết theo thủ tục pháp luật quy định.

Pháp luật không bắt buộc đơn ly hôn phải qua hòa giải tại cơ sở, tuy nhiên trên thực tế nhiều Tòa án vẫn tiến hành hòa giải.

Thời hạn giải quyết

Tùy từng vụ việc, thời hạn chuẩn bị xét xử thường từ 04 đến 06 tháng kể từ ngày thụ lý; thời hạn mở phiên tòa từ 01 đến 02 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp có tranh chấp về con cái, tài sản thì thời gian có thể kéo dài hơn.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?