Thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật Việt Nam

Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn. Bài viết hướng dẫn thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật Việt Nam: điều kiện, hồ sơ, thẩm quyền và trình tự thực hiện.

Điều kiện kết hôn

Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nam, nữ kết hôn phải đáp ứng các điều kiện:

• Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
• Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
• Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
• Việc kết hôn không thuộc các trường hợp bị cấm tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.

Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Các trường hợp cấm kết hôn

Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình quy định các trường hợp cấm kết hôn gồm:

• Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
• Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
• Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác;
• Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.

Nguyên tắc đăng ký kết hôn

Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký thì không có giá trị pháp lý. Vợ chồng đã ly hôn muốn xác lập lại quan hệ vợ chồng cũng phải đăng ký kết hôn.

Thẩm quyền đăng ký kết hôn

Theo Luật Hộ tịch 2014:

• UBND cấp xã nơi cư trú của một trong hai bên thực hiện đăng ký kết hôn cho công dân Việt Nam cư trú trong nước (Điều 17).
• UBND cấp huyện thực hiện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài: công dân Việt Nam với người nước ngoài; công dân Việt Nam trong nước với người Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa những người Việt Nam định cư ở nước ngoài; công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài (Điều 37).

Hồ sơ đăng ký kết hôn

Hồ sơ đăng ký kết hôn được quy định tại Điều 10 Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch, gồm:

• Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu (hai bên có thể dùng chung 01 tờ khai);
• Giấy tờ chứng minh nhân thân: hộ chiếu, chứng minh nhân dân, thẻ căn cước công dân hoặc giấy tờ có dán ảnh;
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do UBND cấp xã nơi cư trú cấp (trong trường hợp không đăng ký kết hôn tại nơi thường trú);
• Trường hợp đã từng kết hôn: nộp thêm bản án/quyết định ly hôn đã có hiệu lực;
• Người đang công tác, học tập, lao động ở nước ngoài: nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài cấp.

Thời hạn giải quyết

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra, xác minh hồ sơ và báo cáo Chủ tịch UBND quyết định. Trường hợp cần xác minh thì thời hạn giải quyết không quá 08 ngày làm việc. Nếu hai bên đủ điều kiện, Chủ tịch UBND ký Giấy chứng nhận kết hôn; mỗi bên vợ, chồng được cấp 01 bản chính.

Lệ phí và đăng ký lại kết hôn

Công dân Việt Nam cư trú trong nước được miễn lệ phí đăng ký kết hôn. Trường hợp đăng ký lại kết hôn (khi sổ hộ tịch không còn lưu giữ), hồ sơ gồm tờ khai theo mẫu và bản sao Giấy chứng nhận kết hôn được cấp trước đây hoặc giấy tờ cá nhân có thông tin liên quan. Quan hệ hôn nhân được công nhận kể từ ngày đăng ký kết hôn trước đây.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục đăng ký kết hôn (bài tổng hợp)
• Đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật
• Thủ tục ly hôn