Thị trường bán lẻ tại Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ, thu hút nguồn vốn lớn từ các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, đối với các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, việc triển khai hoạt động bán lẻ không chỉ đơn thuần là đăng ký kinh doanh mà còn phải tuân thủ các điều kiện về giấy phép theo quy định pháp luật hiện hành. Cụ thể, theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP, nhà đầu tư cần lưu ý về việc xin cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ khi muốn thiết lập hệ thống phân phối tại Việt Nam.
Khái niệm về cơ sở bán lẻ và các loại hình liên quan
Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Nghị định 09/2018/NĐ-CP, các khái niệm về cơ sở bán lẻ được xác định rõ ràng nhằm làm cơ sở cho việc áp dụng các điều kiện kinh doanh:
- Cơ sở bán lẻ: Là địa điểm cụ thể để thực hiện hoạt động bán lẻ hàng hóa.
- Cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất: Là cơ sở được thành lập tại Việt Nam bởi nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã có sẵn cơ sở bán lẻ tại Việt Nam; hoặc là cơ sở được lập dưới cùng tên, nhãn hiệu với ít nhất một cơ sở bán lẻ hiện hữu của nhà đầu tư đó.
- Cửa hàng tiện lợi: Là loại hình cơ sở bán lẻ các mặt hàng tiêu dùng nhanh như thực phẩm, đồ uống, dược phẩm không kê đơn, hóa mỹ phẩm và các sản phẩm phục vụ nhu cầu hàng ngày.
- Siêu thị mini: Là cơ sở bán lẻ có diện tích dưới 500 m2, hoạt động theo loại hình siêu thị tổng hợp.
- Trung tâm thương mại: Là địa điểm tập trung nhiều cơ sở bán lẻ và dịch vụ khác nhau, được bố trí liên hoàn trong các công trình kiến trúc liền kề.
Trước khi đi vào hoạt động, nhà đầu tư cần hiểu rõ về bản chất của giấy phép thành lập công ty và các loại giấy phép con liên quan đến hoạt động phân phối này.
Điều kiện để lập cơ sở bán lẻ
Việc thiết lập cơ sở bán lẻ được chia làm hai trường hợp với các điều kiện pháp lý khác nhau:
1. Đối với việc lập cơ sở bán lẻ thứ nhất
Để được cấp phép cho cơ sở bán lẻ đầu tiên, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau:
- Có kế hoạch tài chính cụ thể để thực hiện việc lập cơ sở bán lẻ.
- Trường hợp đã thành lập tại Việt Nam từ 01 năm trở lên, doanh nghiệp phải đảm bảo không còn nợ thuế quá hạn.
- Địa điểm dự kiến lập cơ sở bán lẻ phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch liên quan tại khu vực thị trường địa lý.
2. Đối với việc lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất
Việc thành lập các cơ sở tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có thuộc diện phải thực hiện kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) hay không:
- Trường hợp không phải thực hiện kiểm tra nhu cầu kinh tế: Doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện tương tự như khi lập cơ sở bán lẻ thứ nhất.
- Trường hợp phải thực hiện kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT): Áp dụng cho các cơ sở bán lẻ không thuộc loại hình cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini và có diện tích từ 500m2 trở lên, được lập trong trung tâm thương mại. Khi đó, cơ quan chức năng sẽ xem xét dựa trên các tiêu chí: Quy mô thị trường địa lý và số lượng các cơ sở bán lẻ hiện có tại khu vực. Tác động của cơ sở mới tới sự ổn định của thị trường, chợ truyền thống và hoạt động kinh doanh của các thương nhân khác. Ảnh hưởng đến mật độ giao thông, vệ sinh môi trường và công tác phòng cháy chữa cháy tại địa phương. Khả năng đóng góp vào ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho lao động địa phương và thúc đẩy hiện đại hóa ngành bán lẻ.
Hồ sơ và trình tự thực hiện cấp phép
Tùy thuộc vào vị trí địa lý của cơ sở mới so với trụ sở chính, hồ sơ sẽ có sự khác biệt:
Trường hợp địa điểm lập cơ sở bán lẻ thứ nhất cùng tỉnh/thành phố với trụ sở chính
Nhà đầu tư có thể đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh đồng thời với Giấy phép lập cơ sở bán lẻ thứ nhất. Thành phần hồ sơ bao gồm:
- Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư dự án (nếu có).
- Hồ sơ xin cấp giấy phép kinh doanh theo quy định tại Điều 12 Nghị định số 09/2018/NĐ-CP.
- Đơn đề nghị cấp phép lập cơ sở bán lẻ.
- Bản giải trình chi tiết về việc lập cơ sở bán lẻ.
Trường hợp các địa điểm khác
Hồ sơ cần chuẩn bị đầy đủ: Đơn đề nghị; Bản giải trình; Tài liệu chứng minh không nợ thuế quá hạn; Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy phép kinh doanh hiện có.
Thời gian thực hiện
- Trường hợp không phải thực hiện thủ tục ENT: Thời gian giải quyết khoảng 23 ngày làm việc.
- Trường hợp phải thực hiện thủ tục ENT: Thời gian giải quyết khoảng 31 ngày làm việc (không bao gồm thời gian thành lập hội đồng kiểm tra và ra kết luận).
Cơ quan có thẩm quyền cấp phép
Việc quản lý và cấp phép được phân định rõ ràng theo chức năng của từng cơ quan tại địa phương:
- Sở Công Thương nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính: Thực hiện việc cấp, cấp lại, điều chỉnh hoặc thu hồi Giấy phép kinh doanh.
- Sở Công Thương nơi đặt cơ sở bán lẻ: Thực hiện việc cấp, cấp lại, điều chỉnh, gia hạn hoặc thu hồi Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.
Việc nắm vững thẩm quyền cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp và các quy định về kinh doanh có điều kiện là bước đi quan trọng để nhà đầu tư nước ngoài hoạt động bền vững tại thị trường Việt Nam.
