Trong quá trình khởi nghiệp và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để thực hiện thủ tục đăng ký là bước pháp lý quan trọng đầu tiên. Tùy thuộc vào loại hình thực thể kinh tế mà chủ thể sẽ nộp hồ sơ tại các cơ quan khác nhau ở cấp tỉnh hoặc cấp huyện.
Cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp và hộ kinh doanh
Dựa trên phân cấp quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh, thẩm quyền cấp phép được chia rõ rốt giữa cấp tỉnh và cấp huyện như sau:
- Tại cấp tỉnh: Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan trực tiếp thụ lý và thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Tại cấp huyện: Phòng Tài chính - Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện đóng vai trò là Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện, chịu trách nhiệm đối với các thủ tục liên quan đến hộ kinh doanh.
Việc hiểu rõ bản chất của việc đăng ký này sẽ giúp nhà đầu tư nắm bắt được giấy phép thành lập công ty là gì và chuẩn bị hồ sơ chính xác theo quy định.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng Đăng ký kinh doanh
Theo quy định tại Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh (thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư) có các chức năng, nhiệm vụ trọng yếu sau:
- Quản lý hồ sơ: Trực tiếp tiếp nhận hồ sơ đăng ký doanh nghiệp; chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của nội dung hồ sơ; thực hiện việc cấp hoặc từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Hướng dẫn và hỗ trợ: Thực hiện hướng dẫn các tổ chức, cá nhân về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký theo đúng quy định pháp luật.
- Quản lý dữ liệu: Phối hợp xây dựng, quản lý và vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về đăng lưu trữ dữ liệu doanh nghiệp; thực hiện chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu đăng ký doanh nghiệp tại địa phương lên Cơ sở dữ liệu quốc gia.
- Cung cấp thông tin: Cung cấp các thông tin liên quan đến đăng ký doanh nghiệp được lưu giữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia cho các cơ quan có thẩm quyền (như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong công tác chống rửa tiền) và các tổ chức, cá nhân theo quy định.
- Thanh tra, kiểm tra: Trực tiếp hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, giám sát doanh nghiệp dựa trên nội dung hồ sơ đăng ký; đồng thời thực hiện nhiệm vụ giám sát Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện trong việc quản lý hộ kinh doanh.
- Xử lý vi phạm: Có quyền yêu cầu doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hoặc ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện (đối với nhà đầu tư nước ngoài) khi không đáp ứng đủ điều kiện; thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện theo quy định.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện
Đối với các cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình muốn đăng ký giấy phép kinh doanh hộ cá thể, cơ quan cấp huyện có trách nhiệm cụ thể như sau:
- Tiếp nhận và xét duyệt: Trực tiếp nhận hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh; xem xét tính hợp lệ của hồ sơ để thực hiện việc cấp hoặc từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
- Hướng dẫn thủ tục: Hướng dẫn các chủ hộ kinh doanh về thành phần hồ sơ, trình tự và các bước thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định tại Nghị định số 01/2021/NĐ-CP.
- Quản lý địa bàn: Phối hợp xây dựng, quản lý hệ thống thông tin về hộ kinh doanh tại địa phương; thực hiện báo cáo tình hình đăng ký hộ kinh doanh lên Ủy ban nhân dân cấp huyện.
- Phối hợp liên ngành: Cung cấp dữ liệu về đăng ký hộ kinh doanh cho Ủy ban nhân dân cấp huyện và Cơ quan quản lý thuế tại địa phương nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước.
- Kiểm tra và giám sát: Trực tiếp hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra hộ kinh doanh; yêu cầu hộ kinh doanh báo cáo việc tuân thủ các quy định pháp luật khi cần thiết.
- Xử lý hành chính: Yêu cầu hộ kinh doanh tạm ngừng kinh doanh khi phát hiện không đáp ứng đủ điều kiện hoạt động; thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
Việc nắm vững thẩm quyền của các cơ quan này giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thực hiện các bước đầu tiên để hình thành nên một thực thể kinh doanh hợp pháp.
