Điều kiện đơn phương ly hôn

Việc tiến hành thủ tục ly hôn đơn phương có thể trở nên phức tạp và kéo dài nếu người yêu cầu không nắm vững các quy định của pháp luật tố tụng dân sự cũng như các điều kiện cần thiết để Tòa án thụ lý vụ án. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin pháp lý về điều kiện, hồ sơ và thẩm quyền giải quyết trong trường hợp một bên muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Điều kiện để được giải quyết đơn phương ly hôn

Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, pháp luật cho phép vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu ly hôn dựa trên ý chí của một bên. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bất đồng quan điểm đều mặc nhiên được Tòa án chấp thuận ngay lập tức mà cần phải có căn cứ chứng minh về việc vi phạm nghĩa vụ vợ chồng.

CĂN CỨ PHÁP LUẬT:

Theo Khoản 1, Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn trong trường hợp vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, nếu có căn cứ về việc:

• Vợ, chồng có hành vi bôn bạo lực gia đình;
• Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Như vậy, để trả lời cho câu hỏi Có được đơn phương ly hôn với chồng?, người vợ cần đưa ra được các chứng cứ xác thực về việc chồng vi phạm nghĩa vụ hoặc có hành vi bạo lực. Các chứng cứ này có thể là hình ảnh, video ghi nhận hành vi ngoại tình, hoặc các tài liệu chứng minh việc ngược đãi, gây tổn thương sức khỏe, tinh thần.

Ngoài ra, pháp luật cũng quy định về việc ly hôn trong trường hợp đặc biệt liên quan đến người mất tích:

• Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích có yêu cầu.
• Trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại Khoản 2 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình (liên quan đến việc vợ/chồng có hành vi bạo lực gia đình gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia) thì Tòa án sẽ xem xét giải quyết.

Hồ sơ đơn phương ly hôn cần những gì?

Để quá trình thụ lý vụ án diễn ra thuận lợi, người khởi kiện cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đơn phương ly hôn theo quy định. Thành phần hồ sơ cơ bản bao gồm:

• Đơn xin ly hôn (theo mẫu quy định của Tòa án);
• Giấy chứng nhận kết hôn (bản gốc; trường hợp không có bản gốc thì nộp bản trích lục kèm văn bản giải trình lý do);
• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân và Sổ hộ khẩu của cả vợ và chồng (bản sao có chứng thực hoặc công chứng);
• Các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung (nếu có tranh chấp về tài sản);
• Giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con (trong trường hợp có tranh chấp về quyền nuôi con).

Thẩm quyền giải quyết và thủ tục xác nhận

Một vấn đề thường gặp là người nộp đơn băn khoăn liệu đơn ly hôn có cần phải qua xác nhận của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã hay không. Căn cứ theo quy định về thẩm quyền của Tòa án, việc giải quyết tranh chấp hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp quận/huyện.

CĂN CỨ PHÁP LUẬT:

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự theo lãnh thổ được xác định như sau:

• Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc (nếu bị đơn là cá nhân) hoặc nơi bị đơn có trụ sở (nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức) có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các tranh chấp về hôn nhân và gia đình.
• Các đương sự có thể thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn giải quyết.
• Trường hợp đối tượng tranh chấp là bất động sản thì chỉ Tòa án nơi có bất động sản mới có thẩm quyền giải quyết.

Do đó, khi thực hiện thủ tục đơn phương ly hôn cần những điều kiện gì, người khởi kiện có thể nộp trực tiếp đơn lên Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi chồng hoặc vợ (bị đơn) đang cư trú mà không nhất thiết phải qua bước xác nhận tại UBND xã.

Trường hợp không xác định được nơi cư trú của đối phương

Trong một số trường hợp, người khởi kiện không biết chính xác địa chỉ hiện tại của chồng hoặc vợ để thực hiện việc tống đạt văn bản. Nếu rơi vào tình trạng này, người khởi kiện cần thực hiện thủ tục tuyên bố một người mất tích trước khi tiến hành ly hôn.

CĂN CỨ PHÁP LUẬT:

Theo Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc tuyên bố mất tích được thực hiện khi:

• Một người đã biệt tích 02 năm liền trở lên; mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết.
• Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó.
• Trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án sẽ giải quyết theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.

Việc nắm rõ các quy định về điều kiện, hồ sơ và thẩm quyền sẽ giúp cá nhân bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết tranh chấp hôn nhân một cách hiệu quả nhất.

Xem thêm các chủ đề khác

• Điều kiện và thủ tục để ly hôn đơn phương vắng mặt theo quy định pháp luật
• Điều kiện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại khu vực biên giới