Trong quan hệ lao động, việc áp dụng các hình thức kỷ luật, đặc biệt là hình thức sa thải, luôn đòi hỏi người sử dụng lao động phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật và nội quy lao động đã được đăng ký. Việc thực hiện sai sót về mặt trình tự, thủ thẩm hoặc không chứng minh được hành vi vi phạm có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý phức tạp. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết Bản án số 01/2018/LĐ-ST ngày 22/5/2018 liên quan đến tranh chấp về việc xử lý kỷ luật lao động tại một doanh nghiệp.
Vụ án xoay quanh tranh chấp giữa ông Lê Ngọc S (người lao động) và Công ty A (người sử dụng lao động) liên quan đến quyết định kỷ luật sa thải. Diễn biến sự việc cụ thể như sau:
Trước những bất cập nêu trên, ông S đã khởi kiện yêu cầu tòa án tuyên hủy quyết định kỷ luật của Công ty A nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Sau khi xem xét các chứng cứ và hồ sơ vụ án, Tòa án nhân dân có những nhận định quan trọng về tính pháp lý của quyết định kỷ luật từ phía doanh nghiệp:
Thứ nhất, về mặt nội dung (căn cứ để sa thải): Công ty A chưa đưa ra được các tài liệu, chứng cứ xác đáng để chứng minh rằng hành vi của ông S đã gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc có nguy cơ đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản cho doanh nghiệp. Việc chỉ đưa ra hình ảnh hàng lỗi mà không chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa hành vi tắc trách của người lao động và thiệt hại thực tế là chưa đủ căn cứ pháp lý.
Thứ hai, về mặt hình thức (quy trình xử lý): Công ty A đã vi phạm nghiêm trọng quy trình xử lý kỷ luật lao động. Việc không tổ chức họp kỷ luật, không thông báo cho người lao động và không đảm bảo quyền đối thoại là vi phạm các bước bắt buộc trong việc xử lý kỷ luật lao động theo quy định hiện hành.
Từ những nhận định trên, Tòa án xác định việc áp dụng hình thức kỷ luật sa thải đối với ông S là trái quy định của pháp luật. Do đó, Tòa án quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn (ông S).
Để xác định tính hợp pháp của việc sa thải trong vụ án này, Tòa án đã căn cứ vào các quy định tại Bộ luật Lao động 2012 và Nội quy lao động của chính doanh nghiệp:
Vụ án là một minh chứng điển hình cho thấy rủi ro pháp lý cực lớn khi doanh nghiệp tùy tiện áp dụng hình thức kỷ luật mà bỏ qua các bước về mặt trình tự. Khi việc sa thải không đúng quy định, người sử dụng lao động không chỉ phải hủy bỏ quyết định kỷ luật mà còn phải đối mặt với chấm dứt hợp đồng lao động và hậu quả pháp lý khi chấm dứt hợp đồng lao động trái luật, bao gồm việc phải nhận người lao động trở lại làm việc và bồi thường các khoản tiền liên quan theo quy định của pháp luật.
Qua đó, các doanh nghiệp cần lưu ý xây dựng một quy trình kỷ luật chặt chẽ, đảm bảo mọi chứng cứ về hành vi vi phạm và thiệt hại phải được lập thành văn bản, đồng thời luôn tuân thủ đầy đủ các bước họp xử lý kỷ luật để tránh các tranh chấp không đáng có tại Tòa án.
