Những điểm mới của Bộ luật lao động 2019

Ngày 20/11/2019, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV, kỳ họp thứ 8 đã chính thức thông qua Bộ luật Lao động 2019. Văn bản này được thiết kế nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên trong quan hệ lao động và phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Kể từ ngày 01/01/ đoạn 2021, nhiều quy định mới đã chính thức có hiệu lực thi hành, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người lao động (NLĐ) và nghĩa vụ của người sử dụng lao động (NSDLĐ). Dưới đây là những nội dung thay đổi trọng yếu mà các bên cần lưu ý.

Những điểm mới nổi bật của Bộ luật Lao động 2019

1. Quy định về việc ủy quyền nhận lương

Theo quy định tại Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, nguyên tắc chung là NSDLĐ phải trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho NLĐ. Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là trong trường hợp NLĐ không thể nhận lương trực tiếp, NSDLĐ có thể thực hiện việc trả lương cho người được NLĐ ủy quyền hợp pháp. Quy định này tạo sự linh hoạt hơn so với Bộ luật Lao động 2012 vốn chỉ tập trung vào việc trả lương trực tiếp cho chính chủ thể lao động.

2. Mở rộng hình thức thưởng cho người lao động

Bộ luật Lao động 2019 đã mở rộng phạm vi các hình thức thưởng so với quy định cũ. Căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc, NSDLĐ có thể thưởng cho NLĐ bằng tiền, tài sản hoặc các hình thức khác. Việc bổ sung "tài sản" và "các hình thức khác" giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng chính sách đãi ngộ nhằm thu hút nhân tài.

3. Tăng số ngày nghỉ lễ Quốc khánh

Một thay đổi có lợi trực tiếp cho chế độ nghỉ ngơi của NLĐ là việc tăng thêm 01 ngày nghỉ vào dịp lễ Quốc khánh 02/9 (nghỉ liền kề trước hoặc sau ngày 02/9 dương lịch). Như vậy, tổng số ngày nghỉ lễ, tết hằng năm của NLĐ được nâng từ 10 ngày lên 11 ngày. Đây là một trong những 04 chính sách pháp luật nổi bật có hiệu lực từ cuối tháng 05/2019 và các giai đoạn chuyển tiếp quan trọng khác mà người lao động cần nắm vững.

4. Bổ sung trường hợp nghỉ việc riêng hưởng nguyên lương

Bộ luật Lao động 2019 đã mở rộng phạm vi các trường hợp NLĐ được nghỉ việc riêng mà vẫn hưởng nguyên lương, bao gồm:

• Kết hôn: Nghỉ 03 ngày.
• Con đẻ, con nuôi kết hôn: Nghỉ 01 ngày.
• Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi chết: Nghỉ 03 ngày.

Điểm mới ở đây là việc bổ sung thêm trường hợp nghỉ việc khi cha nuôi, mẹ nuôi qua đời vào danh mục được hưởng nguyên lương, thể hiện sự công bằng và nhân văn trong quan hệ lao động.

5. Công nhận giá trị pháp lý của hợp đồng lao động điện tử

Tại Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, bên cạnh hình thức hợp đồng bằng lời nói và văn bản truyền thống, quy định mới cho phép các bên giao kết hợp đồng lao động thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu. Hợp đồng được xác lập theo cách này có giá trị pháp lý tương đương với hợp đồng lao động bằng văn bản theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

6. Tăng cường bảo vệ lao động nữ mang thai và nuôi con nhỏ

Tại Khoản 3 Điều 37, Bộ luật Lao động 2019 quy định nghiêm cấm NSDLĐ đơn phương chấm dứt HĐLĐ đối với trường hợp NLĐ nữ đang mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này chặt chẽ hơn so với trước đây, nhằm ngăn chặn việc doanh nghiệp lợi dụng các lý do khác (như không hoàn thành nhiệm vụ) để chấm dỗ lao động nữ trong giai đoạn nhạy cảm này.

7. Thiết lập cơ chế phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc

Bộ luật Lao động 2019 đưa ra các quy định cụ thể nhằm bảo vệ NLĐ khỏi hành vi quấy rối tình dục:

• Về Nội quy lao động: Theo Điều 118, doanh nghiệp bắt buộc phải bổ sung nội dung về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc và trình tự, thủ tục xử lý các hành vi này vào nội quy lao động.
• Về kỷ luật lao động: Tại Điều 125, hình thức kỷ luật sa thải được áp dụng đối với người có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Đây là bước tiến lớn trong việc bảo vệ nhân phẩm và môi trường làm việc lành mạnh.

8. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước

Tại Khoản 2 Điều 35, Bộ luật Lao động 2019 quy định NLĐ có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không cần báo trước trong 07 trường hợp cụ thể, bao gồm:

• Không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc điều kiện làm việc như thỏa thuận.
• Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng hạn (trừ trường hợp bất khả kháng).
• Bị ngược đãi, đánh đập, nhục mạ hoặc bị cưỡng bức lao động.
• Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
• Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc do có xác nhận của cơ sở y tế về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi.
• Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (trừ khi có thỏa thuận khác).
• NSDLĐ cung cấp thông tin không trung thực về công việc, tiền lương, bảo hiểm... gây ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng.

Các quy định này giúp NLĐ chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi cá nhân trước các hành vi vi phạm của người sử dụng lao động. Nếu có tranh chấp phát sinh liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, người lao động cần tìm hiểu kỹ về thủ tục khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Việc nắm vững các thay đổi trong Bộ luật Lao động 2019 không chỉ giúp người lao động tự bảo vệ mình mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc tuân thủ đúng pháp luật. Trong trường hợp cần hỗ trợ về các vấn đề liên quan đến chế độ chính sách hoặc quy định pháp luật về phế liệu năm 2022 và các lĩnh vực khác, người dân nên tham vấn ý kiến từ các chuyên gia pháp lý có chuyên môn.