Bộ luật lao động 2019 (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2021) quy định nhiều điểm mới về kỷ luật lao động mà người sử dụng lao động (NSDLĐ), NLĐ cần biết.
Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021) đã mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong các quy định về kỷ luật lao động. Việc nắm vững các điểm mới này giúp người sử dụng lao động và người lao động đảm bảo quyền lợi, tránh các rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình quản lý và thực hiện công việc. Dưới đây là 08 điểm mới trọng yếu về kỷ luật lao động cần lưu ý.
Tại Bộ luật Lao động 2012, kỷ luật lao động được hiểu là những quy định về việc tuân thủ thời gian, công nghệ và điều hành sản xuất, kinh doanh trong nội quy lao động. Tuy nhiên, theo quy định mới tại Bộ luật Lao động 2019, khái niệm này đã được làm rõ hơn: Kỷ luật lao động bao gồm các quy định về việc tuân thủ thời gian, công nghệ và điều hành sản xuất, kinh doanh do người sử dụng lao động ban hành trong nội quy lao động và đồng thời phải phù hợp với các quy định của pháp luật.
Theo Điều 118 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm ban hành nội quy lao động. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp sử dụng từ 10 người lao động trở lên thì nội quy lao động bắt buộc phải được thể hiện dưới hình thức văn bản. Việc xây dựng nội quy cần dựa trên các quy định mới cần biết trước khi ký hợp đồng lao động để đảm bảo tính thống nhất giữa nội quy và thỏa thuận trong hợp đồng.
Nội dung của nội quy lao động không được trái với pháp luật về lao động và các văn bản liên quan. Điểm mới đáng chú ý là việc bắt buộc đưa vào nội quy các nội dung nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động, bao gồm:
Trước đây, theo Thông tư số 47/2015/TT-BLĐTBXH, quy định về việc đăng ký nội quy lao động đã được thực hiện. Tuy nhiên, Bộ luật Lao động 2019 đã luật hóa rõ ràng hơn tại Khoản 1 Điều 119: Người sử dụng lao động có từ 10 người lao động trở lên mới phải thực hiện thủ tục đăng ký nội quy lao động tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Như vậy, các doanh nghiệp sử dụng dưới 10 lao động không còn bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký này.
Trong quy trình xử lý kỷ luật lao động, đối với trường hợp người lao động là người chưa đủ 15 tuổi, pháp luật quy định bắt buộc phải có sự tham gia của người đại diện theo pháp luật để bảo vệ quyền lợi cho đối tượng yếu thế này. Điều này thay đổi so với quy định cũ (vốn áp dụng cho cả người dưới 18 tuổi) nhằm tập trung vào nhóm đối tượng đặc thỷ cần được bảo vệ nghiêm ngặt hơn về mặt pháp lý.
Thời hiệu xử lý kỷ luật lao động được quy định cụ thể như sau:
Đặc biệt, khi hết thời gian không được xử lý kỷ luật (theo quy định tại Khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019), nếu hết thời hiệu hoặc còn thời hiệu nhưng không đủ 60 ngày thì thời hiệu có thể được kéo dài để xử lý kỷ luật lao động nhưng không được quá 60 ngày kể từ ngày hết thời gian nêu trên. Đây là điểm mới giúp người sử dụng lao động chủ động hơn trong việc ban hành quyết định xử lý.
Bộ luật Lao động 2019 đã bổ sung thêm một căn cứ để áp dụng hình thức kỷ luật sa thải. Bên cạnh các hành vi vi phạm nghiêm trọng khác, người lao động có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc (đã được quy định cụ thể trong nội quy lao động) sẽ phải đối mặt với hình thức kỷ luật cao nhất là sa thải. Quấy rối tình dục được hiểu là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ ai đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, Bộ luật Lao động 2019 đã mở rộng phạm vi bảo vệ, bao gồm việc nghiêm cấm xâm phạm sức khỏe, danh dự, tính mạng, uy tín và nhân phẩm của người lao động. Đồng thời, quy định rõ việc không được xử lý kỷ luật đối với các hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động hoặc không thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
Về trách nhiệm vật chất, khi xảy ra tình trạng làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc gây thiệt hại tài sản, người lao động phải bồi thường theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động. Nếu làm mất tài sản hoặc tiêu hao vật tư quá định mức, người lao động phải bồi thường một phần hoặc toàn bộ theo giá thị trường hoặc nội quy. Trong trường hợp có xử lý kỷ luật lao động liên quan đến trách nhiệm vật chất, nếu thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc các sự kiện khách quan không thể lường trước và không thể khắc phục mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết thì người lao động không phải bồi thường.
