Trình tự ly hôn đơn phương

Trong quan hệ hôn nhân, khi mục đích của việc kết hôn không đạt được và đời sống chung trở nên bi kịch, ly hôn là giải pháp pháp lý để chấm dứt quan hệ vợ chồng. Đặc biệt, trong trường hợp một bên có hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của bên kia, việc thực hiện quy định về ly hôn đơn phương là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi cá nhân. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ trình tự, hồ sơ và các chi phí liên quan theo quy định pháp luật tại thời điểm năm 2020.

Căn cứ pháp lý để Tòa án giải quyết cho ly hôn đơn phương

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn trong các trường hợp cụ thể sau:

• Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà việc hòa giải tại Tòa án không thành; đồng thời có căn cứ về việc một bên có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
• Trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này nếu có căn cứ về việc bạo lực gia đình gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của bên còn lại.

Như vậy, yếu tố then chốt để được Tòa án chấp nhận đơn phương ly hôn là chứng minh được tình trạng hôn nhân trầm trọng và mục đích hôn nhân không đạt được.

Hồ sơ khởi kiện ly hôn đơn phương gồm những gì?

Để thực hiện thủ tục, đương sự cần nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi bị đơn (người không viết đơn) đang cư trú hoặc làm việc. Một bộ hồ sơ đầy đủ thường bao gồm:

• Đơn khởi kiện về việc ly hôn (theo mẫu của Tòa án);
• Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn;
• Bản sao Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân của cả hai bên;
• Bản sao Giấy khai sinh của con chung (nếu có);
• Các tài liệu, chứng cứ chứng minh về quyền nuôi con và tình trạng tài sản chung (nếu có tranh chấp).

Trình tự, thủ tục giải quyết ly hôn đơn phương

Thủ tục này được thực hiện theo trình tự tố tụng dân sự, bao gồm các bước sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ
Người khởi kiện nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.

Bước 2: Thông báo nộp tạm ứng án phí
Trong thời hạn 08 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện và hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ thông báo cho đương sự về việc nộp tiền tạm ứng án phí.

Bước 3: Nộp tiền tạm ứng án phí
Đương sự thực hiện nộp tiền tại Chi cục Thi hành án dân sự cấp quận/huyện theo thông báo và nộp lại biên lai cho Tòa án để hoàn tất thủ tục thụ lý.

Bước 4: Thụ lý và giải quyết vụ án
Tòa án tiến hành thụ lý vụ án, thực hiện các bước hòa giải và ra Bản án hoặc Quyết định giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.

Trường hợp ly hôn đơn phương khi một bên vắng mặt

Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc vắng mặt có thể xảy ra ở hai giai đoạn:

• Giai đoạn hòa giải: Nếu bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt thì Tòa án sẽ tiến hành hòa giải không thành theo quy định tại Điều 207.
• Giai đoạn xét xử: Tại phiên tòa, nếu bị đơn được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt (không vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan) thì Tòa án sẽ tiến hành xét xử vắng mặt họ theo quy định tại Điều 227.

Tìm hiểu thêm về điều kiện và thủ tục để ly hôn đơn phương vắng mặt theo quy định pháp luật để nắm rõ quyền lợi của mình.

Thời gian giải quyết vụ án ly hôn đơn phương

Thời hạn giải quyết được xác định dựa trên các quy định về thời hạn chuẩn bị xét xử tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

• Thông thường, thời hạn chuẩn bị xét xử đối với các vụ án dân sự là 04 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án.
• Trong trường hợp vụ án có tính chất phức tạp hoặc do trở ngại khách quan, Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn nhưng không quá 02 tháng.
• Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa trong thời hạn 01 tháng (trường hợp có lý do chính đáng là 02 tháng).

Các loại chi phí phát sinh khi ly hôn đơn phương

Chi phí liên quan đến việc ly hôn phụ thuộc vào yêu cầu của đương sự về tài sản và các nghĩa vụ khác. Cụ thể:

• Án phí dân sự: Người khởi kiện phải nộp án phí sơ thẩm (mức cơ bản khoảng 300.000 đồng đối với việc không có tranh chấp tài sản). Nếu có yêu cầu chia tài sản, cách tính án phí ly hôn đơn phương sẽ dựa trên giá trị tài sản tranh chấp theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.
• Lệ phí Tòa án: Chi phí sao chụp tài liệu, chứng cứ hoặc cấp bản sao bản án, quyết định của Tòa án (khoảng 1.000 đồng/trang theo quy định về lệ phí).
• Chi phí khác: Phí định giá tài sản chung (nếu có tranh chấp tài sản cần định giá) và các chi phí liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có yêu cầu giải quyết từ Tòa án.

Việc tự thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương thường gặp nhiều khó khăn về mặt chứng cứ và trình tự pháp lý. Do đó, việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn là cần thiết để đảm bảo quyền lợi về tài sản và quyền nuôi con được thực thi đúng pháp luật.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 Quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án
• Thủ tục về ly hôn đơn phương vắng mặt theo quy định pháp luật hiện hành