Cách tính án phí ly hôn đơn phương

Khi thực hiện thủ tục chấm dứt quan hệ hôn nhân, một trong những vấn đề mà các đương sự đặc biệt quan tâm là mức án phí phải nộp và trình tự thực hiện tại Tòa án. Việc xác định chính xác chi phí pháp lý giúp người dân chủ động hơn trong quá trình giải quyết vụ việc. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về cách tính án phí ly hôn đơn phương dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.

Căn cứ pháp lý

Thông tin trong bài viết được tổng hợp và dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật sau:

• Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014;
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;
• Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 Quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án.

Khái niệm ly hôn đơn phương

Ly hôn đơn phương là việc một bên vợ hoặc chồng gửi đơn yêu cầu Tòa án giải quyết việc chấm dứt quan hệ hôn nhân. Theo quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia trình năm 2014, khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Để yêu cầu ly hôn đơn phương được Tòa án chấp nhận, người khởi kiện cần đưa ra được các chứng cứ chứng minh đối phương có hành vi vi phạm nghĩa vụ vợ chồng hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần của mình.

Mức án phí ly hôn đơn phương và trách nhiệm nộp án phí

Ai là người phải chịu án phí?

Theo quy định tại Khoản 4 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, trong vụ án ly hôn, nguyên đơn (người nộp đơn khởi kiện) là người phải chịu án phí sơ thẩm, bất kể việc Tòa án có chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Điều này khác biệt so với một số loại án dân sự khác, nơi đương sự chỉ chịu án phí nếu yêu cầu không được chấp nhận. Trong trường hợp tính án phí ly hôn thuận tình, mỗi bên đương sự sẽ chịu 50% mức án phí sơ thẩm.

Cách tính án phí cụ thể

Mức án phí được xác định dựa trên việc có tranh chấp về tài sản chung của vợ chồng hay không. Căn cứ theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, mức án phí được áp dụng như sau:

• Trường hợp không có tranh chấp về tài sản: Án phí dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng.
• Trường hợp có tranh chấp về tài sản (án phí có giá ngạch): Giá trị tài sản từ 06 triệu đồng trở xuống: Án phí là 300.000 đồng; Giá trị tài sản trên 06 triệu đồng đến 400 triệu đồng: Án phí là 5% giá trị tài sản tranh chấp; Giá trị tài sản trên 800 triệu đồng đến 02 tỷ đồng: Án phí là 36 triệu đồng cộng với 3% phần giá trị tài sản tranh chấp vượt quá 800 triệu đồng; Giá trị tài sản trên 02 tỷ đồng đến 04 tỷ đồng: Án phí là 72 triệu đồng cộng với 2% phần giá trị tài sản tranh chấp vượt quá 02 tỷ đồng; Giá trị tài sản trên 04 tỷ đồng: Án phí là 112 triệu đồng cộng với 0,01% phần giá trị tài sản tranh chấp vượt quá 04 tỷ đồng.

Quy định về việc giảm án phí

Theo Điều 13 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, đương sự có thể được xem xét giảm án phí trong các trường hợp sau:

• Người gặp sự kiện bất khả kháng dẫn đến không có đủ tài sản để nộp án phí (có xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú) sẽ được giảm 50% mức án phí. Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết theo quy định tại Bộ luật Dân sự.
• Nếu các đương sự thỏa thuận một bên chịu toàn bộ hoặc một phần án phí, nhưng người phải chịu đó thuộc trường hợp được giảm án phí thì Tòa án chỉ giảm 50% đối với phần án phí mà người đó có trách nhiệm nộp.

Lưu ý: Phần án phí mà một người nhận nộp thay cho người khác sẽ không được xem xét giảm.

Thủ tục ly hôn đơn phương

Để quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi, đương sự cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tuân thủ các bước sau:

Thành phần hồ sơ

• Đơn xin ly hôn đơn phương (theo mẫu quy định của Tòa án);
• Giấy chứng nhận kết hôn (bản chính);
• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân và Sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận cư trú của hai vợ chồng (bản sao có chứng thực);
• Giấy khai sinh của các con (nếu có - bản sao có chứng thực);
• Các tài liệu, chứng cứ liên quan đến tài sản chung, nợ chung (nếu có tranh chấp);
• Các giấy tờ khác có liên quan theo yêu cầu của Tòa án.

Trình tự thực hiện

Bước 1: Nộp hồ sơ
Người khởi kiện nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn (người bị kiện) cư trú hoặc làm việc. Hình thức nộp có thể là trực tiếp hoặc qua đường bưu điện.

Bước 2: Nộp tiền tạm ứng án phí
Sau khi nhận đơn, nếu hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ kiểm tra và ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Người khởi kiện thực hiện nộp tiền tại Chi cục thi hành án dân sự cấp huyện và nộp lại biên lai cho Tòa án để vụ việc được thụ lý chính thức.

Bước 3: Giải quyết vụ án
Tòa án tiến hành các thủ tục lấy lời khai, tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải theo quy định. Trong trường hợp đặc biệt như thủ tục về ly hôn đơn phương vắng mặt, Tòa án sẽ thực hiện theo các trình tự tố tụng dành cho đương sự vắng mặt tại phiên tòa.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 Quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án
• Tính án phí ly hôn đơn phương