Thủ tục yêu cầu thi hành án cấp dưỡng nuôi con khi không cấp dưỡng

Khi người có nghĩa vụ không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án, quyết định của Tòa án, người được cấp dưỡng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức cưỡng chế. Thủ tục thi hành án cấp dưỡng nuôi con được thực hiện theo pháp luật thi hành án dân sự và pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành.

Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn

Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Phương thức cấp dưỡng có thể định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể được thay đổi theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án.

Khi nào được yêu cầu thi hành án cấp dưỡng?

Bản án, quyết định của Tòa án về cấp dưỡng có hiệu lực pháp luật phải được các bên nghiêm chỉnh chấp hành. Trường hợp người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, người được cấp dưỡng (hoặc người đại diện) có quyền làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành.

Cần lưu ý: Luật Thi hành án dân sự 2025 (số 106/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thi hành án dân sự 2008 và các luật sửa đổi trước đó. Theo Điều 34 Luật này, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn. Với nghĩa vụ cấp dưỡng định kỳ, thời hiệu được tính cho từng kỳ. Việc yêu cầu thi hành án có thể thực hiện trên môi trường số, nộp đơn trực tiếp, trình bày bằng lời nói hoặc gửi qua đường bưu điện.

Hồ sơ yêu cầu thi hành án cấp dưỡng nuôi con

• Đơn yêu cầu thi hành án (nêu rõ họ tên, địa chỉ người yêu cầu và người phải thi hành án; nội dung yêu cầu; thông tin về tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án của người phải thi hành án nếu biết).
• Bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
• Tài liệu, chứng cứ chứng minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án (nếu có), ví dụ thông tin về nơi làm việc, thu nhập, tài sản. Trường hợp không tự xác minh được, người yêu cầu có thể đề nghị cơ quan thi hành án xác minh.

Trình tự, thủ tục thi hành án cấp dưỡng nuôi con

• Bước 1 – Nộp hồ sơ: Người yêu cầu nộp hồ sơ đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền (thường là nơi người phải thi hành án cư trú, làm việc hoặc có tài sản). Có thể nộp trực tiếp, qua bưu điện, qua người được ủy quyền hoặc trên môi trường số.
• Bước 2 – Tiếp nhận và kiểm tra: Cơ quan thi hành án kiểm tra nội dung yêu cầu, tài liệu kèm theo và thông báo cho người yêu cầu. Trường hợp từ chối yêu cầu thì phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do trong thời hạn luật định.
• Bước 3 – Ra quyết định thi hành án: Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, sau đó phân công chấp hành viên tổ chức thi hành.
• Bước 4 – Tổ chức thi hành: Chấp hành viên thông báo để người phải thi hành án tự nguyện thi hành; xác minh điều kiện thi hành án; áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế khi cần (như khấu trừ thu nhập, phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản) và thanh toán tiền cấp dưỡng cho người được thi hành án.

Lưu ý quan trọng

• Bảo đảm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trước khi yêu cầu thi hành án.
• Theo dõi thời hiệu yêu cầu thi hành án để không mất quyền yêu cầu; với cấp dưỡng định kỳ nên yêu cầu kịp thời theo từng kỳ.
• Cung cấp càng đầy đủ thông tin về thu nhập, tài sản của người phải thi hành án thì việc cưỡng chế càng thuận lợi.

Xem thêm các chủ đề khác

• Vai trò của Trưởng thôn trong quá trình tổ chức thi hành án dân sự
• Bản án giải quyết tranh chấp về hợp đồng vay tài sản