Hướng dẫn về thủ tục nhận cha con mới nhất theo quy định

Việc xác lập quan hệ huyết thống thông qua thủ tục nhận cha, mẹ, con là quyền cơ bản của công dân nhằm bảo đảm các quyền về nhân thân và thừa kế. Khi một cá nhân có nguyện vọng thực hiện việc nhận cha, mẹ hoặc con, việc nắm vững trình tự, hồ sơ và thẩm quyền giải quyết theo quy định pháp luật hiện hành là vô cùng cần thiết.

Thẩm quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con

Theo các quy định của Luật Hộ tịch, quyền được nhận cha, mẹ hoặc con được công nhận ngay cả trong trường hợp người được nhận đã chết. Tùy vào đối tượng tham gia vào quan hệ này mà cơ quan có thẩm quyền giải quyết sẽ khác nhau:

• Trường hợp thông thường: UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận (là cha, mẹ, con) thực hiện việc đăng ký.
• Trường hợp có yếu tố nước ngoài: Thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con. Các trường hợp này bao gồm: Giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; Giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; Giữa các công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; Công dân Việt Nam có đồng thời quốc tịch nước ngoài với công nghệ Việt Nam hoặc với người nước ngoài; Giữa những người nước ngoài mà một hoặc cả hai bên thường trú tại Việt Nam.

Trong các trường hợp phức tạp về cư trú, cá nhân có thể cần tìm hiểu thêm về hướng dẫn kết hôn có yếu tố nước ngoài tại khu vực biên giới để đối chiếu các quy định về nơi cư trú và thẩm quyền tương ứng.

Hồ sơ đăng ký nhận cha, mẹ, con

Căn cứ Điều 44 Luật Hộ tịch, để tiến hành thủ tục này, người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Theo mẫu quy định của cơ quan đăng ký hộ tịch.
• Chứng cứ chứng minh: Các giấy tờ, đồ vật hoặc tài liệu khác có giá trị chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con (ví dụ: kết quả giám định ADN, thư từ, hình ảnh...).
• Giấy tờ nhân thân (đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài): Bản sao hộ chiếu hoặc các giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu để xác minh danh tính người nước ngoài.

Lưu ý, trong một số tình huống đặc biệt như khi trẻ em đã có khai sinh nhưng chưa có tên cha, việc thực hiện hướng dẫn làm khai sinh có tên cha khi chưa đăng ký kết hôn sẽ có những quy trình phối hợp giữa việc nhận cha và đăng ký lại hộ tịch.

Trình tự, thủ tục giải quyết

1. Đối với trường hợp không có yếu tố nước ngoài

Người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận. Nếu công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng sự thật và không có tranh chấp, họ sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và cùng các bên ký xác nhận. Thời hạn giải quyết thông thường không quá 03 ngày làm việc; trường hợp cần xác minh thêm thì thời gian được kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.

2. Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài

Hồ sơ được nộp tại UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận. Quy trình bao gồm các bước nghiêm ngặt hơn:

• Công chức hộ tịch tiến hành xác minh và niêm yết việc nhận cha, mẹ, con tại trụ sở UBND cấp huyện trong 07 ngày liên tục.
• Đồng thời, gửi văn bản đề nghị UBND cấp xã nơi thường trú của người được nhận niêm yết công khai trong 07 ngày liên tục.
• Thời hạn giải quyết không quá 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Phòng Tư pháp có trách nhiệm báo cáo và trình Chủ tịch UBND cấp huyện ra quyết định giải quyết.

Trong trường hợp việc xác lập quan hệ này liên quan đến các thủ tục khác như điều kiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài, người dân cần lưu ý sự phối hợp giữa các cơ quan thẩm quyền để đảm bảo tính chính xác của thông tin hộ tịch.

Các trường hợp đặc biệt theo quy định tại Thông tư 15/2015/TT-BTP

Căn cứ vào Thông tư số 15/2015/TT-BTP, pháp luật có những hướng dẫn cụ thể nhằm đơn giản hóa thủ tục cho một số trường hợp đặc thù:

• Trường hợp không liên lạc được với người mẹ: Đối với nam, nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, nếu người cha làm thủ tục nhận con mà không thể liên hệ được với người mẹ (trong điều kiện con đang sống cùng cha), thì không bắt buộc phải có ý kiến của người mẹ trong Tờ khai.
• Trường hợp đã có thông tin trong Giấy khai sinh: Nếu con do vợ sinh ra trước khi đăng ký kết hôn, đã được đăng ký khai sinh nhưng chưa có tên cha, và nay vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung thì không cần phải làm thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con riêng biệt.
• Trường hợp đăng ký khai sinh đồng thời: Nếu con chưa được đăng ký khai sinh, khi thực hiện đăng ký khai sinh mà vợ chồng cùng xác nhận đó là con chung, thông tin về người cha sẽ được ghi trực tiếp vào Giấy khai sinh của trẻ.