Hoà giải trong giải quyết yêu cầu thuận tình ly hôn

Trong quy trình giải quyết các yêu cầu về hôn nhân và gia đình, thủ tục hòa giải đóng một vai trò quan trọng. Đối với trường hợp vợ chồng cùng thống nhất chấm dứt quan hệ hôn nhân, việc hòa giải không chỉ là một bước trong quy trình tố tụng mà còn nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi của các thành viên trong gia đình. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về tính chất và quy định pháp luật liên quan đến việc hòa giải khi giải quyết yêu cầu thuận tình ly hôn.

1. Khái niệm về thuận tình ly hôn

Theo quy định tại Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình, trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn sẽ được Tòa án xem xét công nhận thuận tình ly hôn nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Hai bên thực sự tự nguyện trong việc chấm dứt quan hệ hôn nhân.
• Đã đạt được thỏa thuận về việc chia tài sản chung.
• Đã thống nhất được phương án trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con cái trên cơ sở đảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ và con.

Nếu các bên không thể thỏa thuận hoặc thỏa thuận hiện tại không đảm bảo được quyền lợi hợp pháp của vợ và con, Tòa án sẽ giải quyết việc ly hôn theo trình tự tranh chấp (vụ án ly hôn). Như vậy, về bản chất, ly hôn thuận tình theo quy định của pháp luật là trường hợp các đương sự đã thống nhất được toàn bộ các vấn đề hệ lụy sau ly hôn và chỉ yêu cầu Tòa án công nhận về mặt pháp lý.

2. Tính bắt buộc của thủ tục hòa giải

Nhiều người thường thắc mắc liệu trong trường hợp hai vợ chồng đã hoàn toàn đồng thuận thì có cần phải qua bước hòa giải hay không. Căn cứ theo Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Thẩm phán có trách nhiệm tiến hành hòa giải nhằm các mục đích:

• Khuyến khích vợ chồng đoàn tụ để duy trì quan hệ gia đình.
• Giải thích rõ ràng về quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng.
• Giải thích về trách nhiệm của cha, mẹ đối với con cái và các thành viên khác trong gia đình.
• Làm rõ trách nhiệm cấp dưỡng và các vấn đề pháp lý liên quan khác đến hôn nhân và gia đình.

Do đó, hòa giải là một thủ tục bắt buộc trong quy trình giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn tại Tòa án. Việc thực hiện hướng dẫn hòa giải khi giải quyết yêu cầu thuận tình ly hôn giúp đảm bảo các bên hiểu rõ quyền lợi và tránh những tranh chấp phát sinh về sau.

3. Bản chất của việc hòa giải trong giải quyết thuận tình ly hôn

Cần phân biệt rõ bản chất của hòa giải trong vụ án ly hôn (có tranh chấp) và hòa giải trong việc yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (không có tranh chấp):

• Trong vụ án ly hôn: Hòa giải chủ yếu nhằm tìm kiếm phương án giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp về tài sản hoặc quyền nuôi con mà các bên chưa thống nhất được.
• Trong việc yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn: Mục đích của hòa giải là nhằm hàn gắn và khuyến khích sự đoàn tụ giữa hai vợ chồng. Tòa án chỉ ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn khi quá trình hòa giải đoàn tụ không thành nhưng các bên vẫn giữ nguyên sự thống nhất về việc ly hôn và các vấn đề liên quan.

4. Hậu quả pháp lý sau quá trình hòa giải

Kết quả của buổi hòa giải sẽ dẫn đến hai kịch bản pháp lý khác nhau đối với yêu cầu của đương sự:

Trường hợp hòa giải đoàn tụ thành

Nếu trong quá trình hòa giải, các bên thay đổi ý định và quyết định tiếp tục duy trì quan hệ hôn nhân (đoàn tụ thành), Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ giải quyết việc yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Khi đó, quan hệ hôn nhân giữa hai bên vẫn được pháp luật bảo vệ và không có sự chấm dứt về mặt pháp lý.

Trường hợp hòa giải đoàn tụ không thành

Khi các bên vẫn giữ nguyên ý chí muốn ly hôn nhưng việc hòa giải không thể giúp họ đoàn tụ, Tòa án sẽ xem xét ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn nếu thỏa mãn đồng thời các điều kiện:

• Sự tự nguyện của cả hai bên là thực chất, không bị ép buộc.
• Các bên đã thống nhất được việc chia hoặc không chia tài sản chung.
• Đã có phương án cụ thể về việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con cái.
• Sự thỏa thuận này phải đảm bảo tối đa quyền lợi chính đáng của vợ và con.

Ngược lại, nếu tại buổi hòa giải, các bên phát sinh tranh chấp mới (ví dụ: không thống nhất được người trực tiếp nuôi con hoặc không thỏa thuận được cách chia tài sản), Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự. Sau đó, tùy vào tính chất vụ việc, hồ sơ có thể được chuyển sang thụ lý theo trình tự giải quyết vụ án dân sự để giải quyết các tranh chấp phát sinh. Trong trường hợp này, người dân cần nắm rõ thủ tục ly hôn thuận tình và các bước chuyển đổi sang tố tụng tranh chấp để bảo vệ quyền lợi tốt nhất.

Xem thêm các chủ đề khác

• Giá thuê luật sư giải quyết ly hôn
• Bản án về giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên