Việc thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương có thể trở nên phức tạp và kéo dài nếu người khởi kiện không nắm vững các quy định của pháp luật tố tụng dân sự cũng như Luật Hôn nhân và gia đình. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin pháp lý cần thiết để giúp bạn hiểu rõ hơn về điều kiện, hồ sơ và thẩm quyền giải quyết vụ việc.
Căn cứ pháp lý để được giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên
Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia quyết 2014, vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu ly hôn ngay cả khi phía bên kia không đồng ý. Tuy nhiên, Tòa án chỉ chấp nhận giải quyết nếu có đủ căn cứ chứng minh quan hệ hôn nhân đã rơi vào tình trạng trầm trọng. Cụ thể, dựa trên CĂN CỨ PHÁP LUẬT tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:
- Khi một bên yêu cầu ly hôn mà việc hòa giải tại Tòa án không thành; đồng thời có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng dẫn đến tình trạng hôn nhân trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
- Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn.
- Trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này, Tòa án giải quyết nếu có căn cứ về việc bạo lực gia đình gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe hoặc tinh thần của đối phương.
Như vậy, để đơn phương ly hôn thành công, bạn cần thu thập các tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm nghĩa vụ vợ chồng (ví dụ: hình ảnh, video về việc ngoại tình hoặc các biên bản xác nhận về hành vi bạo lực gia đình). Nếu không nắm rõ các điều kiện và thủ tục để ly hôn đơn phương, việc cung cấp chứng cứ sẽ gặp nhiều khó khăn.
Hồ sơ yêu cầu ly hôn đơn phương gồm những gì?
Để Tòa án có cơ sở thụ lý vụ án, người khởi kiện cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ trong thành phần hồ sơ sau:
- Đơn xin ly hôn: Theo mẫu quy định của Tòa án.
- Giấy chứng nhận kết hôn: Bản gốc (nếu không có bản gốc, phải nộp bản trích lục kèm theo văn bản giải trình lý do).
- Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân và Sổ hộ khẩu của cả vợ và chồng (bản sao có chứng thực hoặc công chứng).
- Giấy tờ về con cái: Giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của các con (nếu có tranh chấp về quyền nuôi dưỡng).
- Giấy tờ về tài sản: Các tài liệu chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung nếu có yêu cầu chia tài sản khi ly hôn.
Trong quá trình chuẩn bị, bạn cũng cần lưu ý về các khoản chi phí liên quan như tính án phí ly hôn đơn phương để chủ động về tài chính.
Thẩm quyền giải quyết của Tòa án
Một câu hỏi phổ biến là liệu đơn ly hôn có cần phải qua xác nhận của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã hay không. Theo quy định tại Điều 35 và Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc giải quyết tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp quận/huyện. Do đó, bạn có thể nộp đơn trực tiếp lên Tòa án mà không cần phải xin xác nhận tại UBND xã.
Về địa điểm nộp đơn (thẩm quyền theo lãnh thổ), quy định như sau:
- Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc (nếu bị đơn là cá nhân) hoặc nơi bị đơn có trụ sở (nếu bị án là cơ quan, tổ tổ chức) sẽ có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm.
- Các đương sự có thể thỏa thuận bằng văn bản để yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn giải quyết.
- Nếu tranh chấp liên quan đến bất động sản thì chỉ Tòa án nơi có bất động sản mới có thẩm quyền giải quyết.
Giải quyết trường hợp không xác định được nơi cư trú của chồng/vợ
Trong nhiều trường hợp, người khởi kiện không thể thực hiện thủ tục về ly hôn đơn phương vắng mặt do đối phương đã rời bỏ nơi cư trú và không rõ địa chỉ hiện tại. Khi đó, bạn cần thực hiện thủ tục tuyên bố một người mất tích theo quy định tại Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
- Điều kiện: Một người đã biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết.
- Thời hạn tính: Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó. Nếu không xác định được ngày cụ thể, thời hạn sẽ tính từ đầu tháng hoặc đầu năm tiếp theo của thời điểm có tin tức cuối cùng.
- Hệ quả pháp lý: Khi Tòa án ra quyết định tuyên bố một người mất tích, trường hợp vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Việc nắm rõ các quy định này là bước đầu tiên quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân trong quá trình tố tụng.