Đăng ký khai sinh khi bố mẹ ly hôn

Việc đăng ký hộ tịch, đặc biệt là đăng ký khai sinh cho trẻ em, đóng vai trò quan trọng trong đời sống pháp lý. Đây không chỉ là thủ tục nhằm xác định danh tính cá nhân mà còn là cơ sở để trẻ em thực hiện các quyền cơ bản như chăm sóc sức quyết định về y tế, giáo dục và các hoạt động hộ tịch khác như đăng ký kết hôn, nhận cha mẹ con hay xác lập quyền nuôi dưỡng trong tương lai.

Theo quy định pháp luật, mọi trẻ em sinh ra đều phải được đăng ký khai sinh kịp thời, bất kể tình trạng hôn nhân của cha mẹ hay việc có xác định được người cha hay không. Tuy nhiên, đối với trường hợp bố mẹ đã ly hôn, việc thực hiện thủ tục này cần lưu ý các quy định cụ thể về thẩm quyền và trình tự như sau:

Quy định về thẩm quyền đăng ký khai sinh

Căn cứ theo Điều 13 Văn bản hợp nhất số 8013/VBHN-BTP năm 2013 về đăng ký, quản lý hộ tịch, thẩm quyền thực hiện việc đăng ký khai sinh được xác định dựa trên nơi cư trú của người mẹ hoặc người cha như sau:

• Ưu tiên nơi cư trú của người mẹ: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi cư trú của người mẹ là cơ quan thực hiện việc đăng ký khai sinh cho trẻ em.
• Trường hợp không xác định được nơi cư trú của người mẹ: UBND cấp xã nơi cư trú của người cha sẽ thực lập việc đăng ký khai sinh.
• Trường hợp không xác định được nơi cư trú của cả cha và mẹ: UBND cấp xã nơi trẻ em đang sinh sống trên thực tế sẽ có trách nhiệm thực hiện thủ tục.
• Đối với trẻ em bị bỏ rơi: Việc đăng ký khai sinh được thực hiện tại UBND cấp xã nơi cư trú của người đang tạm thời nuôi dưỡng hoặc nơi có trụ sở của tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ em đó.

Thời hạn và trách nhiệm đăng ký khai sinh khi bố mẹ ly hôn

Theo quy định tại Điều 14 Văn bản hợp nhất số 8013/VBHN-BTP năm 2013, pháp luật quy định rõ về thời hạn và trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ khai sinh:

• Thời hạn: Trong vòng 60 ngày kể từ ngày trẻ em sinh ra.

Trong trường hợp bố mẹ đã ly hôn nhưng vẫn muốn xác định thông tin về người cha, nếu tại thời điểm đăng ký khai sinh có người nhận con làm con đẻ, cơ quan chức năng có thể kết hợp giải quyết việc nhận con và đăng ký khai sinh cùng một lúc. Nếu không xác định được người cha, phần thông tin về người cha trong Sổ đăng ký khai sinh và Giấy khai sinh sẽ để trống; khi đó, họ, dân tộc, quê quán của con sẽ được xác định theo thông tin của mẹ.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký khai sinh

Căn cứ Điều 15 Văn bản hợp nhất số 8013/VBHN-BTP năm 2013 và Khoản 1, Điều 15 Nghị định 123/2015, người đi đăng ký khai sinh cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Theo mẫu quy định của cơ quan đăng ký hộ tịch.
• Giấy chứng sinh: Do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Nếu trẻ sinh ngoài cơ sở y tế, cần có văn bản xác nhận của người làm chứng; nếu không có người làm chứng thì phải làm giấy cam đoan về việc sinh là có thực.
• Giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân: Xuất trình Giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ (nếu có). Lưu ý, nếu cán bộ Tư pháp hộ tịch đã nắm rõ thông tin về quan hệ hôn nhân thì không bắt buộc phải xuất trình giấy tờ này.

Sau khi kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, cán bộ Tư pháp hộ tịch sẽ ghi vào Sổ đăng ký khai sinh và bản chính Giấy khai sinh. Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ký và cấp bản chính Giấy khai sinh cho người đi đăng ký. Người dân cũng có quyền yêu cầu cấp bản sao Giấy khai sinh nếu có nhu cầu.

Thủ tục bổ sung thông tin cha vào Giấy khai sinh

Trong trường hợp con được sinh ra khi bố mẹ chưa đăng ký kết hôn, sau này khi hai người thực hiện đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật, nếu muốn bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh đã có trước đó, các bên không nhất thiết phải làm lại thủ tục đăng ký mới mà thực hiện thủ tục bổ sung hộ tịch.

Căn cứ Khoản 2, Điều 13, Thông tư 15/2015 của Bộ Tư pháp: Nếu con do người vợ sinh ra trước thời điểm đăng ký kết hôn, đã được khai sinh nhưng chưa có thông tin về cha, và nay vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung thì thực hiện thủ tục bổ sung hộ tịch để ghi thêm thông tin về người cha.

Để thực hiện việc này, căn cứ Điều 28 Luật Hộ tịch 2014, hồ sơ cần bao gồm:

• Tờ khai đăng ký bổ sung hộ tịch (theo mẫu).
• Giấy khai sinh của con (bản chính).
• Văn bản thừa nhận là con chung của vợ chồng.
• Bản sao có chứng thực Sổ hộ khẩu, Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân của cha và mẹ.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây sẽ có trách nhiệm giải quyết việc bổ sung thông tin trong thời hạn 03 ngày làm việc. Nếu các bên gặp khó khăn về mặt pháp lý hoặc cần thay đổi thông tin trên giấy khai sinh do các yếu tố khác, nên tham vấn ý kiến chuyên gia để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ.

Xem thêm các chủ đề khác

• Điều kiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài
• Đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài