Luật ly hôn

Luật ly hôn là tập hợp các quy định pháp luật điều chỉnh việc chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng. Khi đời sống hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, không đạt được mục đích, mỗi bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Bài viết tổng hợp các văn bản pháp luật liên quan, trình tự thủ tục và những vấn đề pháp lý cần lưu ý.

Luật ly hôn gồm những văn bản nào?

Các quy định về ly hôn được điều chỉnh bởi nhiều văn bản, trong đó chủ yếu gồm:

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
• Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.
• Nghị định 126/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Hôn nhân và gia đình.
• Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch.
• Nghị định 98/2016/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 10/2015/NĐ-CP về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Để nắm rõ trình tự chuẩn bị hồ sơ và nộp đơn, bạn có thể tham khảo thêm bài viết Thủ tục ly hôn.

Các bước tiến hành thủ tục ly hôn

• Bước 1: Nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
• Bước 2: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn hợp lệ, Tòa án kiểm tra đơn và ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.
• Bước 3: Đương sự nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền và nộp lại biên lai cho Tòa án.
• Bước 4: Tòa án tiến hành mở phiên hòa giải.
• Bước 5: Nếu hòa giải không thành và các bên không thay đổi ý kiến, Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn hoặc đưa vụ án ra xét xử.

Thủ tục ly hôn đơn phương

Đối với ly hôn đơn phương, trình tự gồm: nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền; nhận kết quả xử lý đơn; nộp tiền tạm ứng án phí và nộp lại biên lai; Tòa án triệu tập lấy lời khai, hòa giải và tiến hành thủ tục theo pháp luật tố tụng dân sự. Trường hợp Tòa án không chấp nhận yêu cầu ly hôn, người yêu cầu có quyền kháng cáo để Tòa án cấp trên xét xử phúc thẩm.

Thời gian giải quyết: cấp sơ thẩm khoảng 4-6 tháng (có thể kéo dài hơn nếu tranh chấp tài sản phức tạp); cấp phúc thẩm khoảng 3-4 tháng nếu có kháng cáo.

Điều kiện và căn cứ ly hôn đơn phương

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ cho thấy hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được, ví dụ:

• Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình.
• Vợ hoặc chồng vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng.
• Vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn.

Lưu ý: chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang mang thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Hồ sơ ly hôn đơn phương

• Đơn xin ly hôn theo mẫu.
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính).
• CMND/CCCD của vợ và chồng.
• Giấy khai sinh của các con (nếu có).
• Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ cư trú.

Vợ hoặc chồng nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú hoặc làm việc của bị đơn (người bị yêu cầu ly hôn).

Phân chia tài sản và quyền nuôi con

Về tài sản: tài sản riêng của bên nào thuộc về bên đó; tài sản chung được ưu tiên theo thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết căn cứ vào hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, lợi ích chính đáng và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Về quyền nuôi con: con dưới 36 tháng tuổi nguyên tắc giao cho mẹ trực tiếp nuôi; con từ đủ 7 tuổi trở lên phải xem xét nguyện vọng của con. Nếu vợ chồng không thỏa thuận được, Tòa án quyết định căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi