Cách ly hôn

Cách ly hôn là vấn đề mà bất cứ ai đang có ý định chấm dứt quan hệ hôn nhân đều cần nắm rõ: ai có quyền yêu cầu, điều kiện, hồ sơ, nơi nộp đơn, thời gian và án phí. Bài viết tổng hợp hướng dẫn theo quy định pháp luật áp dụng tại thời điểm năm 2019.

Cách ly hôn: ai có quyền yêu cầu ly hôn?

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai người;
• Cha, mẹ, người thân thích khác khi một bên vợ chồng không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Lưu ý: Chồng không được yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, người vợ trong các trường hợp này vẫn có quyền yêu cầu Tòa án cho ly hôn.

Điều kiện để được ly hôn

Quan hệ hôn nhân có thể chấm dứt nếu hai bên cùng thỏa thuận hoặc theo yêu cầu của một bên. Theo đó có hai hình thức: ly hôn thuận tình và đơn phương ly hôn.

Điều kiện ly hôn thuận tình:

• Hai bên thật sự tự nguyện ly hôn;
• Hai bên đã thỏa thuận về việc chia tài sản, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng.

Điều kiện đơn phương ly hôn:

• Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình;
• Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài;
• Vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố mất tích;
• Một bên bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây nên.

Chia tài sản khi ly hôn

Về nguyên tắc, tài sản khi ly hôn do hai vợ chồng thỏa thuận; nếu thỏa thuận được thì Tòa án công nhận. Trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án giải quyết theo hướng chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
• Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung;
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp;
• Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Giành quyền nuôi con sau khi ly hôn

Theo Điều 80 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi ly hôn nếu hai vợ chồng thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ và quyền của mỗi bên thì Tòa án công nhận thỏa thuận đó. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con (điều kiện kinh tế, tinh thần...). Khi con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Người không trực tiếp nuôi con có trách nhiệm cấp dưỡng theo thỏa thuận hoặc theo khả năng thực tế.

Hồ sơ và cách ly hôn năm 2019

Các giấy tờ cơ bản dùng cho cả ly hôn thuận tình và đơn phương gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính);
• Chứng minh nhân dân/CCCD của vợ và chồng (bản sao có chứng thực);
• Giấy khai sinh của các con (nếu có con chung, bản sao có chứng thực);
• Sổ hộ khẩu gia đình (bản sao có chứng thực);
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung (nếu có, bản sao có chứng thực).

Nếu không giữ Giấy chứng nhận kết hôn, có thể liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký để xin cấp bản sao. Điểm khác biệt giữa hai hình thức là nội dung đơn: đơn phương ly hôn dùng mẫu ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP, còn thuận tình ly hôn dùng mẫu đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.

Nộp đơn ly hôn ở đâu?

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện là nơi có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm về ly hôn.

• Thuận tình ly hôn: Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 cho phép hai vợ chồng thỏa thuận nộp đơn tại Tòa án nơi cư trú của vợ hoặc của chồng. Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết;
• Đơn phương ly hôn: theo Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết.

Thời gian giải quyết và án phí

Thời gian giải quyết một vụ thuận tình ly hôn thường khoảng 02 đến 03 tháng kể từ ngày thụ lý; đơn phương ly hôn kéo dài hơn, khoảng 04 đến 06 tháng, có thể lâu hơn nếu phát sinh tranh chấp về con cái, tài sản.

Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, mức án phí ly hôn:

• Vụ việc ly hôn không có tranh chấp về tài sản: 300.000 đồng;
• Vụ việc có tranh chấp về tài sản: ngoài 300.000 đồng, đương sự còn chịu án phí theo giá trị tài sản tranh chấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?