Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các hoạt động chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ giữa các doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài diễn ra vô cùng phổ biến. Một trong những vấn đề pháp lý quan trọng mà các doanh nghiệp cần lưu ý chính là nghĩa vụ thực hiện thuế nhà thầu khi phát sinh thu nhập từ việc chuyển giao các đối tượng như sáng chế, nhãn hiệu hay tên thương mại.
Việc xác định đúng đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn tránh được các rủi ro về truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh đoạn quản lý thuế tại Việt Nam.
Theo quy định pháp luật về quản lý thuế, đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ thuế nhà thầu bao gồm các chủ thể sau:
Các thực thể này (sau đây gọi chung là Nhà thầu nước ngoài hoặc Nhà thầu phụ nước ngoài) thực hiện nghĩa vụ thuế dựa trên các hợp đồng, thỏa thuận hoặc cam kết giữa Nhà thầu nước ngoài với tổ chức, cá nhân Việt Nam; hoặc giữa Nhà thầu nước ngoài với Nhà thầu phụ nước ngoài để thực hiện một phần công việc của hợp đồng nhà thầu.
Khi thực hiện các hoạt động như đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp hoặc mua lại bản quyền từ nước ngoài, doanh nghiệp cần lưu ý cách xác định thu nhập chịu thuế TNDN của nhà thầu như sau:
Thu nhập chịu thuế TNDN của Nhà thầu nước ngoài sẽ bao gồm toàn bộ giá trị hàng hóa và dịch vụ trong các trường hợp cụ lập dưới đây:
Thu nhập phát sinh tại Việt Nam của Nhà thầu nước ngoài hoặc Nhà thầu phụ nước ngoài được hiểu là các khoản thu nhập nhận được dưới bất kỳ hình thức nào dựa trên cơ sở hợp đồng nhà thầu hoặc hợp đồng nhà thầu phụ. Việc xác định thu nhập này không phụ thuộc vào địa điểm thực tế tiến hành hoạt động kinh doanh của nhà thầu (có thể diễn ra tại nước ngoài nhưng nếu nguồn thu phát sinh từ hợp đồng với đối tác Việt Nam thì vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh).
Việc xác định nghĩa vụ thuế còn liên quan chặt chẽ đến bản chất của đối tượng được chuyển giao. Ví dụ, khi doanh nghiệp thực hiện chuyển nhượng đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp hoặc các quyền sở hữu khác, giá trị hợp đồng sẽ là căn cứ để tính thuế nhà thầu theo tỷ lệ phần trăm doanh thu quy định tại các văn bản hướng dẫn về thuế TNDN đối với nhà thầu nước ngoài.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa việc mua đứt quyền sở hữu và việc thuê/li-xăng (license) quyền sử dụng để áp dụng đúng mức thuế suất. Thu nhập chịu thuế sẽ bao gồm toàn bộ các khoản phí, lệ phí, tiền bản quyền phát sinh từ hoạt động chuyển giao này.
Tóm lại, khi thực hiện các giao dịch liên quan đến sở hữu trí tuệ với đối tác nước ngoài, doanh nghiệp cần rà soát kỹ điều khoản về địa điểm giao nhận hàng hóa, phạm vi dịch vụ đi kèm và trách nhiệm kê khai, nộp thuế thay cho nhà thầu để đảm bảo tính chính xác trong công tác kế toán và quyết toán thuế.
