Trong hoạt động kinh doanh, việc xác lập và duy trì quyền sở hữu đối với các tài sản trí tuệ là yếu tố then chốt để khẳng định vị thế trên thị trường. Một trong những đối tượng quan trọng cần được lưu ý chính là tên thương mại. Việc hiểu rõ bản chất, điều kiện bảo hộ cũng như phạm vi quyền của chủ sở hữu sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý không đáng có.
Theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chế, cá nhân đối với các đối tượng như: thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, kiểu dáng công nghiệp, tên thương mại, nhãn hiệu, tên thương mại mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh. Các đối tượng này có thể do chủ sở hữu tự sáng tạo ra hoặc được sở hữu thông qua các hình thức hợp pháp khác.
Quyền sở hữu công nghiệp được xác lập dựa trên một trong hai cơ sở chính:
Cần lưu ý rằng, chủ sở hữu quyền công nghiệp chỉ được thực hiện các quyền của mình trong phạm vi và thời hạn bảo hộ cụ thể đã được pháp luật quy định. Việc nắm vững các quy định về giới hạn quyền sở hữu công nghiệp là cực kỳ quan trọng để quản trị rủi ro tài sản trí nghiệm.
Tên thương mại là dấu hiệu dùng để phân biệt chủ thể kinh doanh của một tổ chức, cá nhân với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực kinh doanh. Khác với nhãn hiệu thường gắn liền với sản phẩm/dịch vụ cụ thể, tên thương mại gắn liền với thực thể kinh doanh.
Để một tên thương mại được pháp luật thừa nhận và bảo hộ, tên đó phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng phân biệt. Cụ thể, tên thương mại không được chứa các thành phần là tên riêng của cá nhân, trừ trường hợp tên riêng đó đã trở nên phổ biến và được biết đến rộng rãi thông qua quá trình sử dụng thực tế.
Pháp luật quy định nghiêm ngặt các trường hợp tên thương mại sẽ bị từ chối bảo hộ nhằm tránh gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, bao gồm:
Khi một tên thương mại đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý, chủ sở hữu sẽ được hưởng các quyền năng pháp lý nhất định để bảo vệ lợi ích kinh doanh của mình, bao gồm:
Các hành vi sử dụng tên thương mại trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với tên thương mại của người khác trong cùng lĩnh vực kinh doanh được coi là hành vi xâm phạm quyền. Việc xác định hành vi xâm phạm cần dựa trên các yếu tố về sự tương đương giữa các dấu hiệu và khả năng gây lầm tưởng cho khách hàng về nguồn gốc của chủ thể kinh doanh.
Về mặt pháp lý, việc bảo hộ tên thương mại thường dựa trên quá trình sử dụng thực tế và uy tín của tên đó trong kinh doanh. Khác với các đối tượng như sáng chế hay kiểu dáng công nghiệp vốn có thời hạn bảo hộ hữu hạn và cần văn bằng từ cơ quan nhà nước, tên thương mại được bảo hộ dựa trên sự hình thành và sử dụng hợp pháp, giúp duy trì tính liên tục trong nhận diện thương hiệu của doanh nghiệp.
