Ở Việt Nam phát triển bền vững và công tác kiểm soát ô nhiễm môi trường là một nội dung quan trọng của bảo vệ môi trường.
Trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, việc kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ hệ sinh thái là nội dung then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các dự án đầu tư khi triển khai thực tế đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đánh giá tác động môi trường nhằm ngăn ngừa những hệ lụy tiêu cực đến tự nhiên và con người. Bài viết dưới đây sẽ phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa môi trường và phát triển bền vững dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.
Theo quy định tại Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, khái niệm môi trường được xác lập như sau:
"Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên."
Môi trường đóng vai trò nền tảng và có ý nghĩa quyết định đối với sự sống, cụ thể:
Phát triển bền vững được hiểu là quá trình phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Quá trình này dựa trên sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa ba trụ cột: tăng trưởng kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội và bảo vệ môi trường.
Để đạt được mục tiêu này, các nguyên tắc phát triển bền vững yêu cầu:
Phát triển bền vững về môi trường tập trung vào việc sử dụng hợp lý tài nguyên, duy trì nền tảng nguồn lực ổn định và tránh khai thác quá mức các hệ thống tái sinh. Các nội dung trọng tâm bao gồm:
Môi trường và sự phát triển bền vững tồn tại trong mối quan hệ tương hỗ, tác động qua lại lẫn nhau. Bảo vệ môi trường chính là chiến lược sống còn để duy trì sự phát triển lâu dài.
Tại Việt Nam, tinh thần bảo vệ môi trường đã được quán triệt từ sớm. Ví dụ, tại một số địa phương, các văn bản như Chỉ thị số 19/1999/CT-UB của UBND tỉnh Nghệ An đã nhấn mạnh việc đưa công tác bảo vệ môi trường vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để đảm bảo sự ổn định và phát triển.
Môi trường đóng vai trò quyết định đến sự ổn định của xã hội. Sự ổn định này bao hàm cả khu vực nông thôn (với các vùng sinh thái rừng, núi, đồng bằng) và khu vực đô thị. Tại các vùng nông thôn, cốt lõi của phát triển bền vững là gắn liền với xóa đói giảm nghèo và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Tại đô thị, việc cải thiện chất lượng sống cho cư dân, đặc biệt là tại các khu vực lao động, chính là yếu tố then chốt để kiểm soát dòng di dân và đảm bảo trật tự xã hội.
Trong bối cảnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa mạnh mẽ, trách nhiệm của toàn xã hội đối với việc bảo vệ môi trường là vô cùng lớn. Việc gắn kết giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm đạo đức để đảm bảo tương lai cho các thế hệ mai sau.
