Thủ tục lấy bảo hiểm thất nghiệp

Thủ tục lấy bảo hiểm thất nghiệp là vấn đề người lao động thường quan tâm sau khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc. Bài viết này trình bày theo bối cảnh pháp luật tại thời điểm bài đăng năm 2020, chủ yếu căn cứ Luật Việc làm 2013, Nghị định 28/2015/NĐ-CP và hướng dẫn liên quan về bảo hiểm thất nghiệp.

Bảo hiểm thất nghiệp là gì?

Bảo hiểm thất nghiệp là chế độ bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị mất việc làm, đồng thời hỗ trợ học nghề, duy trì việc làm và tìm việc làm trên cơ sở đóng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Người lao động, người sử dụng lao động đều có trách nhiệm tham gia khi thuộc đối tượng bắt buộc.

Theo quy định áp dụng trong năm 2020, mức đóng vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp hằng tháng là 2% tiền lương tháng làm căn cứ đóng: người lao động đóng 1% và người sử dụng lao động đóng 1%. Tiền lương tháng làm căn cứ đóng có mức tối đa bằng 20 lần mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động hưởng lương do doanh nghiệp quyết định.

Điều kiện để thực hiện thủ tục lấy bảo hiểm thất nghiệp

Điều 49 Luật Việc làm 2013 quy định người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi đáp ứng đủ các điều kiện cơ bản sau:

• Đã chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ trường hợp đơn phương chấm dứt trái pháp luật hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.
• Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng đối với hợp đồng xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn.
• Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng đối với hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng theo bối cảnh quy định năm 2020.
• Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn luật định.
• Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ, trừ các trường hợp như thực hiện nghĩa vụ quân sự, đi học từ đủ 12 tháng trở lên, chấp hành biện pháp giáo dục bắt buộc, bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù, ra nước ngoài định cư, đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng hoặc chết.

Người lao động cần lưu ý thời hạn nộp hồ sơ là trong vòng 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc. Nếu quá thời hạn này thì hồ sơ sẽ không được giải quyết cho lần thất nghiệp đó.

Hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp

Theo Điều 16 Nghị định 28/2015/NĐ-CP, hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại thời điểm năm 2020 gồm các giấy tờ chính sau:

• Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp theo mẫu do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.
• Bản chính hoặc bản sao có chứng thực của giấy tờ xác nhận việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, như hợp đồng đã hết hạn, quyết định thôi việc, quyết định sa thải, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, thông báo hoặc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng.
• Sổ bảo hiểm xã hội để cơ quan có thẩm quyền xác nhận quá trình đóng bảo hiểm thất nghiệp.
• Giấy tờ tùy thân khi nộp hồ sơ và nhận kết quả theo yêu cầu của trung tâm dịch vụ việc làm.

Nội dung về hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp cần được chuẩn bị đúng, đủ ngay từ đầu để tránh kéo dài thời gian giải quyết.

Trình tự thủ tục lấy bảo hiểm thất nghiệp

Người lao động thực hiện thủ tục theo các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Trong 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, người lao động trực tiếp nộp 01 bộ hồ sơ tại trung tâm dịch vụ việc làm nơi muốn nhận trợ cấp thất nghiệp.
• Bước 2: Trung tâm dịch vụ việc làm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và xác nhận tình trạng chưa có việc làm của người lao động theo thời hạn luật định.
• Bước 3: Trong thời hạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp hoặc trả lời bằng văn bản nếu người lao động không đủ điều kiện.
• Bước 4: Cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả tháng trợ cấp đầu tiên và cấp thẻ bảo hiểm y tế theo quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp.
• Bước 5: Trong thời gian hưởng trợ cấp, người lao động phải thực hiện thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng theo lịch hẹn, trừ trường hợp được pháp luật cho phép miễn thông báo.

Với người lao động đang tìm hiểu điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp, cần đối chiếu trước thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp, lý do chấm dứt hợp đồng và thời hạn nộp hồ sơ.

Mức hưởng, thời gian hưởng và thời điểm hưởng

Căn cứ Điều 50 Luật Việc làm 2013, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp. Tuy nhiên, mức hưởng tối đa không quá 05 lần mức lương cơ sở đối với người hưởng lương do Nhà nước quy định, hoặc không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng đối với người hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định.

Thời gian hưởng được tính theo số tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp: đóng đủ từ 12 tháng đến đủ 36 tháng được hưởng 03 tháng trợ cấp; sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 01 tháng, nhưng tổng thời gian hưởng tối đa không quá 12 tháng.

Thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính từ ngày thứ 16 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp. Ví dụ, nếu người lao động có 50 tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp và đủ điều kiện hưởng, 36 tháng đầu tương ứng 03 tháng trợ cấp, 12 tháng tiếp theo tương ứng thêm 01 tháng trợ cấp; phần 02 tháng lẻ được bảo lưu cho lần hưởng sau.

Lưu ý khi nộp hồ sơ năm 2020

• Không tự ý chấm dứt hợp đồng trái pháp luật nếu muốn bảo lưu quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp.
• Nộp hồ sơ đúng thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
• Giữ lại đầy đủ quyết định thôi việc, thỏa thuận chấm dứt hợp đồng hoặc giấy tờ tương đương.
• Thực hiện thông báo tìm kiếm việc làm theo lịch hẹn để tránh bị tạm dừng hoặc chấm dứt hưởng trợ cấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định của pháp luật hiện hành
• Đăng ký bảo hiểm xã hội lần đầu
• Nghị định 61/2020/NĐ-CP sửa đổi quy định về bảo hiểm thất nghiệp