Quyền nuôi con trên 3 tuổi? Con trên 36 tháng quyền nuôi thuộc về ai?

Quyền nuôi con trên 3 tuổi là vấn đề được nhiều cha mẹ quan tâm khi ly hôn, bởi con từ 36 tháng tuổi trở lên không còn áp dụng nguyên tắc ưu tiên giao cho mẹ. Vậy con trên 36 tháng quyền nuôi thuộc về ai và Tòa án căn cứ vào đâu để quyết định? Bài viết phân tích theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Cha và mẹ có quyền ngang nhau trong việc chăm sóc con, không phân biệt.

Trong thời kỳ hôn nhân cũng như khi ly hôn, cha mẹ có quyền thỏa thuận về việc chăm sóc, nuôi dưỡng con. Nếu không thỏa thuận được, các bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

Quyền nuôi con trên 3 tuổi thuộc về ai?

Khoản 2 và khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định nguyên tắc giao con như sau:

• Con dưới 36 tháng tuổi: được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
• Con từ đủ 36 tháng tuổi (trên 3 tuổi) đến dưới 7 tuổi: vợ chồng tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
• Con từ đủ 7 tuổi trở lên: ngoài việc xét điều kiện nuôi dưỡng, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.

Như vậy, với con trên 3 tuổi, không còn quyền ưu tiên đương nhiên cho mẹ; cả cha và mẹ đều bình đẳng trong việc giành quyền nuôi con và phải chứng minh được mình bảo đảm tốt nhất lợi ích của con.

Căn cứ để giành quyền nuôi con trên 3 tuổi

Khi cha mẹ tranh chấp, Tòa án xác định người trực tiếp nuôi con dựa trên các yếu tố bảo đảm sự phát triển toàn diện của trẻ:

• Điều kiện vật chất, kinh tế: thu nhập, chỗ ở, khả năng bảo đảm ăn, học, sinh hoạt cho con.
• Điều kiện về thời gian, môi trường sống: thời gian chăm sóc, đưa đón con đi học; môi trường thuận lợi cho việc học hành, vui chơi của con.
• Yếu tố tinh thần: thái độ chăm sóc, sự quan tâm, gắn bó, chia sẻ với con; nhân cách, lối sống của cha mẹ.

Người muốn được trực tiếp nuôi con cần tổng hợp và cung cấp chứng cứ về các yếu tố trên để Tòa án xem xét, quyết định.

Nghĩa vụ của cha mẹ sau khi ly hôn

Theo Điều 82 và Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
• Người trực tiếp nuôi con phải tạo điều kiện để người kia thăm nom, gặp gỡ con; không được cản trở quyền thăm nom hợp pháp.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện đến khi con thành niên (đủ 18 tuổi); nếu con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì cha mẹ vẫn tiếp tục cấp dưỡng. Mức và phương thức cấp dưỡng (hằng tháng, quý, năm) do cha mẹ thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định.

Nếu người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người đó.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con

Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, sau khi đã có phán quyết, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có một trong các căn cứ:

• Cha mẹ thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con.
• Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con từ đủ 7 tuổi trở lên phải xem xét nguyện vọng của con. Người có quyền yêu cầu thay đổi không chỉ là cha, mẹ mà còn có thể là người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, về trẻ em hoặc Hội liên hiệp phụ nữ khi nhận thấy con không được chăm sóc, nuôi dưỡng đúng mức.

Xem thêm các chủ đề khác

• Cách xác định tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân
• Thời hiệu thi hành án dân sự và quy định về hoãn thi hành án