Phí ly hôn

Phí ly hôn là một trong những vấn đề được các bên đặc biệt quan tâm khi quyết định chấm dứt quan hệ hôn nhân, nhất là trong trường hợp có tranh chấp về tài sản. Bài viết tổng hợp quy định pháp luật về mức án phí, lệ phí ly hôn cùng các nội dung liên quan như quyền yêu cầu, điều kiện và thủ tục ly hôn để bạn đọc nắm rõ trước khi tiến hành.

Quyền yêu cầu ly hôn

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng;
• Cha, mẹ, người thân thích khác khi một bên vợ chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Lưu ý quan trọng: chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, người vợ trong những hoàn cảnh này vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Điều kiện ly hôn

Pháp luật ghi nhận hai hình thức ly hôn là ly hôn thuận tình và ly hôn theo yêu cầu của một bên (đơn phương ly hôn).

Điều kiện ly hôn thuận tình:

• Hai bên thật sự tự nguyện ly hôn;
• Hai bên đã thỏa thuận được về việc chia tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng.

Căn cứ để đơn phương ly hôn:

• Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình;
• Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được;
• Vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố mất tích;
• Một bên bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác và là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Chia tài sản khi ly hôn

Về nguyên tắc, việc chia tài sản khi ly hôn trước hết do hai vợ chồng tự thỏa thuận; nếu thỏa thuận được thì Tòa án công nhận sự thỏa thuận đó. Trường hợp không thỏa thuận được, theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án giải quyết theo hướng chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố:

• Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
• Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung;
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
• Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Mức phí ly hôn theo quy định

Mức phí ly hôn (án phí) được xác định theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Trường hợp ly hôn không có tranh chấp về tài sản, mức án phí dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng.

Trường hợp ly hôn có tranh chấp về tài sản, án phí được tính theo giá ngạch (giá trị tài sản tranh chấp) như sau:

• Giá trị tài sản tranh chấp từ 6.000.000 đồng trở xuống: 300.000 đồng;
• Từ trên 6.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng: 5% giá trị tài sản có tranh chấp;
• Từ trên 400.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng: 20.000.000 đồng + 4% của phần giá trị tài sản tranh chấp vượt quá 400.000.000 đồng;
• Từ trên 800.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng: 36.000.000 đồng + 3% của phần giá trị tài sản tranh chấp vượt 800.000.000 đồng;
• Từ trên 2.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng: 72.000.000 đồng + 2% của phần giá trị tài sản tranh chấp vượt 2.000.000.000 đồng;
• Từ trên 4.000.000.000 đồng: 112.000.000 đồng + 0,1% của phần giá trị tài sản tranh chấp vượt 4.000.000.000 đồng.

Người yêu cầu ly hôn phải nộp tiền tạm ứng án phí; người có nghĩa vụ chịu án phí cuối cùng được xác định theo bản án, quyết định của Tòa án.

Thủ tục ly hôn

Ly hôn thuận tình: Hồ sơ gồm giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính), giấy tờ tùy thân của vợ và chồng (bản sao chứng thực), giấy khai sinh của các con, sổ hộ khẩu và đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Hai bên nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền, nộp tiền tạm ứng án phí và Tòa án sẽ tiến hành thủ tục để ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn.

Đơn phương ly hôn: Hồ sơ gồm đơn khởi kiện ly hôn, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính), bản sao giấy tờ tùy thân và hộ khẩu, bản sao giấy khai sinh của các con và các tài liệu chứng minh tài sản chung (sổ đỏ, đăng ký xe, sổ tiết kiệm…). Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ và người khởi kiện nộp tạm ứng án phí, Tòa án triệu tập lấy lời khai, hòa giải và xét xử theo quy định pháp luật tố tụng dân sự. Quy trình chi tiết được trình bày trong bài Thủ tục ly hôn.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi