Căn cứ pháp lý về việc nhận nuôi trẻ sơ sinh bị bỏ rơi
Việc thực hiện các thủ tục liên quan đến việc nhận trẻ sơ sinh làm con nuôi khi trẻ bị bỏ rơi được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật về hộ tịch và nuôi con nuôi tại thời điểm năm 2021, bao gồm:
- Luật Nuôi con nuôi: Văn bản gốc quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ nuôi, cha mẹ đẻ và các điều kiện để việc nhận con nuôi được pháp luật công nhận.
- Nghị định số 123/2015/NĐ-CP: Quy định chi tiết về biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, đặc biệt là trình tự đăng ký khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi.
- Nghị định số 19/2011/NĐ-CP và Nghị định số 24/2019/NĐ-CP: Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi, hướng dẫn về thẩm quyền và thủ tục giải quyết việc nuôi con nuôi trong nước.
- Thông tư số 04/2020/TT-BTP: Hướng dẫn cụ thể các bước thực hiện đăng ký hộ tịch liên quan đến trẻ em chưa xác định được cha, mẹ.
Quy định về đăng ký khai sinh cho trẻ bị bỏ rơi
Trước khi tiến hành các thủ tục đăng ký nhận con nuôi, việc xác lập nhân thân cho trẻ thông qua đăng ký khai sinh là bước pháp lý bắt buộc. Theo quy định tại Nghị định số 123/2015/NĐ-CP, khi phát hiện trẻ bị bỏ rơi, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện các bước sau:
- Lập biên bản xác nhận: Cơ quan có thẩm quyền (thường là Công an xã hoặc UBND cấp xã nơi phát hiện trẻ) tiến hành lập biên bản về việc trẻ bị bỏ rơi để làm căn cứ pháp lý cho các thủ tục tiếp theo.
- Đăng ký khai sinh: Sau khi hết thời hạn niêm yết mà không có người đến nhận, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ tiến hành đăng ký khai sinh cho trẻ theo quy định tại Điều 14 Luật Hộ tịch và các hướng dẫn tại Thông tư số 04/2020/TT-BTP.
Thủ tục đăng ký nhận nuôi con nuôi
Sau khi đã hoàn tất các thủ tục về khai sinh cho trẻ, người có nhu cầu nhận trẻ làm con nuôi cần thực hiện theo trình tự pháp luật quy định tại Nghót định số 19/2011/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 24/2019/NĐ-CP). Thẩm quyền giải quyết việc nuôi con nuôi trong trường hợp này thuộc về Ủy ban nhân dân cấp xã nơi trẻ bị bỏ rơi được xác nhận hoặc nơi có trụ sở cơ sở nuôi dưỡng.
Trình tự thực hiện bao gồm các bước chính:
- Nộp hồ sơ: Người nhận con nuôi nộp đầy đủ bộ hồ sơ theo quy định tại cơ quan đăng ký hộ tịch.
- Thẩm tra điều kiện: Cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, xác minh điều kiện của người nhận nuôi và tình trạng thực tế của trẻ em để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ.
- Ra quyết định: Nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về độ tuổi, sức khỏe, điều kiện kinh tế và đạo đức, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành đăng ký việc nuôi con nuôi và trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi.
Hồ sơ nhận nuôi trẻ sơ sinh
Để quá trình giải quyết được nhanh chóng, người thực hiện cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nhận nuôi trẻ sơ sinh. Theo quy định tại Điều 18 Luật Nuôi con nuôi, hồ sơ của người được giới thiệu làm con nuôi (trong trường hợp này là trẻ em bị bỏ rơi) bao gồm:
- Biên bản xác nhận tình trạng trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập.
- Giấy khai sinh của trẻ đã được đăng ký theo quy định.
- Các giấy tờ khác liên quan đến việc xác minh nguồn gốc hoặc tình trạng hiện tại của trẻ (nếu có).
Đối với phía người nhận con nuôi, hồ sơ phải chứng minh được năng lực hành vi dân sự, điều kiện kinh tế, chỗ ở và các tiêu chuẩn về đạo đức theo quy định của Luật Nuôi con nuôi để đảm bảo môi trường phát triển lành mạnh cho trẻ sau khi được nhận làm con nuôi.
