Ly hôn đơn phương có được không?

Ly hôn đơn phương có được không là câu hỏi của nhiều người khi hôn nhân rơi vào bế tắc nhưng chỉ một bên muốn chấm dứt. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, vợ hoặc chồng hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn dù bên kia không đồng ý, miễn là có căn cứ luật định. Bài viết tổng hợp điều kiện, hồ sơ, trình tự và thời gian giải quyết để bạn nắm rõ trước khi tiến hành.

Ly hôn đơn phương có được không?

Theo Điều 51 và khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu Tòa án cho ly hôn khi hòa giải không thành và có căn cứ về việc một bên có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng, làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Như vậy, ly hôn đơn phương là quyền được pháp luật ghi nhận, không cần sự đồng thuận của bên còn lại.

Lưu ý: chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Hồ sơ ly hôn đơn phương cần những gì?

• Đơn xin ly hôn (đơn khởi kiện) theo mẫu;
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính);
• CMND/Căn cước công dân của vợ và chồng (bản sao chứng thực);
• Giấy khai sinh của con, nếu có (bản sao);
• Sổ hộ khẩu (bản sao chứng thực);
• Giấy tờ chứng minh tài sản chung nếu có yêu cầu chia.

Trình tự thủ tục ly hôn đơn phương

• Bước 1: Nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền (thường là nơi cư trú, làm việc của bị đơn).
• Bước 2: Tòa án nhận đơn, kiểm tra và ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.
• Bước 3: Nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự và nộp lại biên lai cho Tòa án.
• Bước 4: Tòa án triệu tập lấy lời khai, tiến hành hòa giải theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
• Bước 5: Nếu hòa giải không thành và có đủ căn cứ, Tòa án đưa vụ án ra xét xử; trường hợp không chấp nhận yêu cầu ly hôn, người yêu cầu có quyền kháng cáo để Tòa án cấp trên xét xử phúc thẩm.

Thời gian và án phí giải quyết

• Giải quyết tại cấp sơ thẩm: khoảng 4–6 tháng; nếu có tranh chấp tài sản phức tạp có thể kéo dài hơn.
• Giải quyết tại cấp phúc thẩm (nếu có kháng cáo): khoảng 3–4 tháng.
• Án phí dân sự sơ thẩm: 300.000 đồng nếu không có tranh chấp về tài sản. Nếu có tranh chấp tài sản, án phí được tính theo giá trị tài sản tương ứng.

Những lưu ý quan trọng khi đơn phương ly hôn

• Vợ đang mang thai hoặc con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu đơn phương ly hôn;
• Nếu không xác định được nơi cư trú của bị đơn, có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn làm việc giải quyết;
• Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên về việc sống với cha hay mẹ;
• Về tài sản: tài sản riêng của bên nào thuộc về bên đó; tài sản chung được chia theo thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết theo nguyên tắc chia đôi có xét đến công sức đóng góp.

Ly hôn đơn phương có yếu tố nước ngoài

Trường hợp một bên là người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài hoặc có tài sản ở nước ngoài thì vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh (một số trường hợp Tòa án cấp huyện cũng có thẩm quyền theo quy định). Thời gian giải quyết thường dài hơn, đặc biệt khi bị đơn vắng mặt ở nước ngoài, do phải thực hiện ủy thác tư pháp. Các tài liệu do tổ chức nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch sang tiếng Việt theo quy định.

Để tìm hiểu kỹ hơn về trình tự chung, bạn có thể tham khảo bài Thủ tục ly hôn đơn phương và bài tổng quan Thủ tục ly hôn.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi