ly hôn | thủ tục giải quyết tranh chấp ly hôn theo quy định pháp luật

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Nắm rõ quy định về thủ tục ly hôn giúp các bên chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, xác định đúng tòa án có thẩm quyền và rút ngắn thời gian giải quyết. Bài viết tổng hợp các nội dung pháp lý quan trọng theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Ai có quyền yêu cầu ly hôn?

Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng;
• Cha, mẹ, người thân thích khác khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Cần lưu ý: chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Ngược lại, người vợ trong các tình huống này vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Điều kiện ly hôn thuận tình và đơn phương

Quan hệ hôn nhân có thể chấm dứt khi hai bên cùng thỏa thuận (thuận tình) hoặc theo yêu cầu của một bên (đơn phương).

• Ly hôn thuận tình: hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được về việc chia tài sản, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con (Điều 55).
• Đơn phương ly hôn: theo Điều 56, Tòa án giải quyết khi có căn cứ về việc vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình, vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài; hoặc khi một bên bị Tòa án tuyên bố mất tích.

Quy định về thủ tục ly hôn: hồ sơ cần chuẩn bị

Hồ sơ ly hôn thông thường bao gồm:

• Đơn yêu cầu/đơn khởi kiện ly hôn theo mẫu (thuận tình dùng đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn; đơn phương dùng đơn khởi kiện);
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính);
• Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân của vợ và chồng (bản sao chứng thực);
• Giấy khai sinh của các con (nếu có con chung, bản sao chứng thực);
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung (nếu có tranh chấp về tài sản).

Trường hợp không còn giữ Giấy chứng nhận kết hôn, đương sự có thể liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn để xin cấp bản sao.

Nộp đơn ly hôn ở đâu?

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện là nơi có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm đối với các vụ việc ly hôn:

• Thuận tình ly hôn: hai vợ chồng có thể thỏa thuận nộp đơn tại Tòa án nơi cư trú của vợ hoặc của chồng. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ đơn và tài liệu kèm theo, Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết.
• Đơn phương ly hôn: nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc.

Chia tài sản và quyền nuôi con khi ly hôn

Về tài sản, pháp luật tôn trọng sự thỏa thuận của vợ chồng; nếu không thỏa thuận được, Tòa án giải quyết theo nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh và lỗi của mỗi bên (Điều 59).

Về con chung, con dưới 36 tháng tuổi được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi, con từ đủ 07 tuổi trở lên phải xem xét nguyện vọng của con; người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng (Điều 81, Điều 82). Bạn đọc có thể tham khảo thêm về quyền lưu cư sau ly hôn và tình huống thực tế qua án lệ về quyền nuôi con.

Thời gian giải quyết và án phí ly hôn

Vụ ly hôn thuận tình thường được giải quyết trong khoảng 02 – 03 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý; vụ đơn phương có thể kéo dài 04 – 06 tháng, lâu hơn nếu phát sinh tranh chấp về tài sản hoặc quyền nuôi con.

Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí cho vụ ly hôn không có tranh chấp về tài sản là 300.000 đồng; trường hợp có tranh chấp về tài sản, ngoài 300.000 đồng đương sự còn phải chịu án phí tính trên giá trị tài sản tranh chấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật