Luật thừa kế đất đai khi chồng chết? Thừa kế đất đai trong gia đình?

Vấn đề thừa kế đất đai khi chồng chết khiến nhiều gia đình lúng túng, đặc biệt khi tài sản là quyền sử dụng đất chung của vợ chồng. Tài sản chung sẽ được chia ra sao khi vợ hoặc chồng qua đời? Bài viết phân tích dựa trên các quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Trường hợp người chồng chết không để lại di chúc

Khi người chồng chết không để lại di chúc, di sản được phân chia theo pháp luật. Trước tiên phải xác định phần tài sản (gồm cả đất đai) mà người chồng sở hữu trong khối tài sản của gia đình. Có hai trường hợp:

• Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân, đứng tên đồng sở hữu với vợ: khối tài sản chung của hai vợ chồng được chia đôi. Phần của người vợ (còn sống) được giữ nguyên; phần tài sản của người chồng sẽ được chia thừa kế theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
• Tài sản riêng của chồng (có trước khi kết hôn hoặc được công nhận là tài sản riêng): toàn bộ phần tài sản đứng tên người chồng được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định.

Từ đó, cần xác định những ai trong hàng thừa kế thứ nhất còn sống hoặc đã mất để phân chia công bằng. Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất, di sản chuyển cho hàng thừa kế tiếp theo. Trường hợp có người thừa kế thế vị thì áp dụng quy định về thừa kế thế vị.

Hàng thừa kế thứ nhất theo Bộ luật Dân sự 2015

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Đối với quyền sử dụng đất, việc chia thừa kế còn phải tuân thủ các quy định về điều kiện, thủ tục chuyển quyền theo pháp luật đất đai.

Trường hợp người chồng chết có để lại di chúc

Khi người chồng để lại di chúc, sau khi người chồng mất, việc mở di chúc được thực hiện. Bản sao di chúc được cung cấp tới tất cả những người có liên quan đến nội dung di chúc. Thủ tục mở thừa kế chỉ tiến hành khi có đầy đủ những người có liên quan; trường hợp vắng mặt cần thông báo trước và nêu lý do cụ thể.

Một vấn đề quan trọng là xác định di chúc có giá trị pháp lý và có hiệu lực hay không. Chỉ khi di chúc hợp pháp thì mới được công nhận và phân chia theo di chúc. Bộ luật Dân sự 2015 quy định chi tiết về điều kiện hợp pháp của di chúc cả về nội dung lẫn hình thức.

Thời điểm có hiệu lực của di chúc chung vợ chồng

Trường hợp vợ chồng cùng lập di chúc chung, khi một trong hai người chết thì hiệu lực của di chúc được xác định theo ba trường hợp:

• Nếu vợ chồng đã thỏa thuận trước về thời điểm có hiệu lực: di chúc có hiệu lực vào thời điểm đã thỏa thuận.
• Nếu vợ và chồng chết vào các thời điểm khác nhau: di chúc chỉ có hiệu lực vào thời điểm người sau cùng chết.
• Nếu vợ, chồng cùng chết hoặc được coi là chết cùng một thời điểm: di chúc chung có hiệu lực toàn bộ vào thời điểm đó.

Như vậy, thừa kế đất đai khi chồng chết phải xác định rõ tài sản chung hay riêng, có hay không có di chúc, và những người thuộc diện thừa kế. Việc nắm chắc quy định của Bộ luật Dân sự 2015 sẽ giúp các thành viên trong gia đình phân chia di sản một cách minh bạch, hạn chế tranh chấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật