Làm giấy đăng ký kết hôn được quy định như thế nào?

Đăng ký kết hôn là một thủ tục pháp lý quan trọng, đóng vai trò là cơ sở để pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời xác lập sự ràng buộc về nghĩa vụ giữa nam và nữ trong quan hệ hôn nhân. Việc hiểu rõ quy trình và điều kiện thực hiện đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp cho quan hệ vợ chồng.

Tại thời điểm năm 2020, pháp luật Việt Nam không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính. Để việc đăng ký kết hôn được thực hiện đúng trình tự, các bên cần lưu ý các quy định dưới đây.

Điều kiện để nam và nữ được đăng ký kết hôn

Theo quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quan hệ vợ chồng chỉ được pháp luật công nhận khi hai bên thực hiện việc đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Các điều kiện về độ tuổi và sự tự nguyện bao gồm:

• Về độ tuổi: Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên.
• Về ý chí: Việc kết hôn phải do hai bên nam, nữ hoàn toàn tự nguyện quyết định.
• Về năng lực hành vi: Hai bên không bị mất năng lực hành vi dân sự.
• Các trường hợp cấm kết hôn: Không thuộc các trường hợp bị pháp luật nghiêm cấm như: Kết hôn giả tạo; tảo hôn; cưỡng ép kết hôn; đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác; kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa những người có họ trong phạm vi ba đời...

Hồ sơ đăng ký kết hôn cần chuẩn bị những gì?

Để quá trình thực hiện thủ tục diễn ra thuận lợi, người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ theo quy trình sau:

• Tờ khai: Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu quy định.
• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân, hộ hộ chiếu hoặc thẻ căn cước công dân còn giá trị sử dụng để chứng minh về nhân thân.
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân: Do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cấp để xác nhận người yêu cầu kết hôn hiện đang độc thân.
• Giấy tờ liên quan đến quan hệ hôn nhân trước đó (nếu có): Trường hợp đã từng kết hôn nhưng đã ly hôn, phải nộp kèm bản chính Quyết định hoặc Bản án ly hôn của Tốc án đã có hiệu lực pháp luật.

Căn cứ theo Nghị định số 123/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch, đối với các giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của nước láng giềng (có chung đường biên giới với Việt Nam) lập để sử dụng đăng ký hộ tịch thì được miễn hợp pháp hóa lãnh sự, nhưng phải dịch ra tiếng Việt và có cam kết của người dịch về việc dịch đúng nội dung.

Thẩm quyền và nơi thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn

Việc xác định nơi đăng ký kết hôn phụ thuộc vào đối tượng tham gia quan hệ hôn nhân:

Trường hợp đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước

Các cặp đôi thực hiện đăng ký tại Ủy ban nhân dân cấp xã/phường/thị trấn nơi cư trú của một trong hai bên. Sau khi kiểm tra hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cán bộ tư pháp - hộ tịch sẽ ghi việc kết hôn vào Sổ hộ tịch. Hai bên nam, nữ cùng ký tên vào Sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn. Chủ tịch UBND cấp xã sẽ trao Giấy chứng nhận cho hai bên.

Trường hợp có yếu tố nước ngoài

Theo quy định tại Điều 37 Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền đăng ký kết hôn thuộc về Ủy ban nhân dân cấp huyện nếu việc kết hôn xảy ra giữa các trường hợp sau:

• Công dân Việt Nam với người nước ngoài;
• Công dân Việt Nam cư trú trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài;
• Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau;
• Công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài.

Trong một số trường hợp đặc thù, các cặp đôi cần tìm hiểu kỹ về điều kiện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại khu vực biên giới để chuẩn bị hồ sơ chính xác nhất.

Thời hạn giải quyết và lệ phí

Về thời hạn: Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn được cấp ngay sau khi cán bộ tư pháp tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ và xét thấy đủ điều kiện kết hôn. Trong trường hợp cần xác minh thêm các điều kiện về tình trạng hôn nhân hoặc các yếu tố khác, thời hạn giải quyết không được quá 05 ngày làm việc.

Về lệ phí: Đối với việc đăng ký kết hôn của công dân Việt Nam cư trú trong nước, người dân được miễn lệ phí đăng ký kết hôn theo quy định hiện hành.

Thực hiện thủ tục trực tuyến

Hiện nay, nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính, nhiều địa phương đã triển khai hình thức đăng ký qua Cổng dịch vụ công trực tuyến của tỉnh/thành phố. Người dân có thể nộp hồ sơ online để tiết kiệm thời gian di chuyển.

Tuy nhiên, sau khi thực hiện đăng ký qua mạng, các bên cần lưu ý theo dõi thông báo qua email hoặc tin nhắn để cập nhật tình trạng hồ sơ. Khi đến nhận kết quả tại cơ quan chức năng, cả nam và nữ đều phải có mặt trực tiếp, mang theo bản chính các giấy tờ tùy thân để đối chiếu và cùng ký tên vào các văn bản hộ tịch theo quy định.

Xem thêm các chủ đề khác

• Hợp pháp hóa lãnh sự giấy đăng ký kết hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?