Giấy tờ cần thiết khi ly hôn đơn phương

Ly hôn là sự chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Đây thường là lựa chọn cuối cùng khi các mâu thuẫn trong đời sống hôn nhân không thể hàn gắn. Việc nắm rõ các quy định về điều kiện, hồ sơ và trình tự thủ tục là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi bên.

Khái niệm và quyền yêu cầu giải quyết ly hôn

Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quyền yêu cầu giải quyết ly hôn được quy định như sau:

• Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
• Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu khi một bên vợ chồng không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình và đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Lưu ý quan trọng: Pháp luật bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong giai đoạn nhạy cảm. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu người vợ là người đứng đơn, họ vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo quy định.

Điều kiện để được chấp nhận ly hôn

Tùy vào sự thỏa thuận giữa hai bên, việc chấm dứt hôn nhân được chia thành hai hình thức chính:

1. Ly hôn thuận tình

Để được công nhận thuận tình ly hôn, cần đáp ứng các điều kiện:

• Hai bên thật sự tự nguyện trong việc chấm dứt quan hệ hôn nhân.
• Đã đạt được sự thống nhất về việc chia tài sản, quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng.

Trong trường hợp cần xác minh lại các giấy tờ liên quan đến tình trạng hôn nhân hoặc hộ tịch, đương sự có thể thực hiện thủ tục thay đổi thông tin trên giấy khai sinh nếu có sai sót để hoàn thiện hồ sơ.

2. Ly hôn đơn phương

Căn cứ vào quy định về ly hôn đơn phương theo quy định pháp luật hiện hành, Tòa án sẽ thụ lý khi có một trong các căn cứ sau:

• Có hành vi bạo lực gia đình gây hậu quả nghiêm trọng.
• Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa/nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài.
• Vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố mất tích.
• Một bên bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Hồ sơ và giấy tờ cần thiết khi ly hôn đơn phương

Về cơ bản, các loại giấy tờ trong hồ sơ ly hôn đơn phương và thuận tình có sự tương đồng. Để quá trình thụ lý diễn án diễn ra thuận lợi, đương sự cần chuẩn bị:

• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn: Bản chính (Trường hợp thất lạc, cần liên hệ cơ quan hộ tịch để xin cấp bản sao).
• Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước công dân: Bản sao có chứng thực của cả vợ và chồng.
• Giấy khai sinh của con: Bản sao có chứng thực (nếu có con chung).
• Sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận cư trú: Bản sao có chứng thực.
• Giấy tờ về tài sản: Các văn bản chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung như sổ đỏ, đăng ký xe... (bản sao có chứng thực).

Riêng đối với đơn khởi kiện ly hôn đơn phương, đương sự phải sử dụng mẫu đơn được ban hành kèm theo Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để đảm bảo đúng biểu mẫu tố tụng.

Giải quyết tranh chấp về con chung và tài sản

Vấn đề quyền nuôi con và cấp dưỡng

Theo Điều 80 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nếu hai bên thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con và mức cấp dưỡng thì Tòa án sẽ công nhận sự thỏa thuận đó. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con (điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, môi trường giáo dục...). Lưu ý, nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.

Vấn đề chia tài sản

Tài sản sau ly hôn được ưu tiên giải quyết theo sự thỏa thuận. Nếu không thể thống nhất, Tòa án sẽ phân chia dựa trên các yếu tố: hoàn cảnh gia đình; công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì tài sản; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong hoạt động kinh doanh và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Khi có tranh chấp về giá trị tài sản lớn, đương sự cần lưu ý cách tính án phí ly hôn đơn phương để chuẩn bị tài chính phù hợp.

Thẩm quyền và thời gian giải quyết

Căn cứ Điều 35 và Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

• Thẩm quyền: Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các tranh chấp về hôn nhân và gia đình.
• Thời gian: Đối với thuận tình ly hôn, thời gian thường kéo dài từ 02 – 03 tháng kể từ ngày thụ lý. Đối với đơn phương ly hôn, thời gian có thể từ 04 – 06 tháng hoặc lâu hơn tùy thuộc vào tính chất phức tạp của việc thu thập chứng cứ và tranh chấp tài sản.

Nghĩa vụ nộp án phí

Căn cứ Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14, mức án phí được xác định như sau:

• Trường hợp không có tranh chấp tài sản: Án phí là 300.000 đồng.
• Trường hợp có tranh chấp về tài sản: Ngoài mức án phí 300.000 đồng, đương sự phải chịu thêm án phí dựa trên giá trị phần tài sản đang tranh chấp theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án.