Đơn phương ly hôn cần những giấy tờ gì

Ly hôn là quyết định quan trọng và thường là lựa chọn cuối cùng khi các mâu thuẫn trong đời sống vợ chồng không thể hàn gắn. Việc nắm rõ các quy định pháp luật về hồ sơ, điều kiện và trình tự thực hiện sẽ giúp đương sự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Bài viết dưới đây cung cấp thông tin chi tiết về các loại giấy tờ cần thiết khi thực hiện thủ tục đơn phương ly hôn.

Khái niệm về ly hôn và quyền yêu cầu giải quyết

Ly hôn được hiểu là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, các đối tượng có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn bao gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai người.
• Cha, mẹ hoặc người thân thích khác trong trường hợp một bên vợ chồng không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình và đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Lưu ý quan trọng: Pháp luật quy định chồng không được quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang trong giai đoạn mang thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 1 chế độ 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu người vợ đang ở trong tình trạng này thì vẫn có quyền chủ động yêu cầu Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Điều kiện để thực hiện đơn phương ly hôn

Khác với thuận tình ly hôn (dựa trên sự tự nguyện và thống nhất của cả hai bên), điều kiện để ly hôn đơn phương được xem xét dựa trên các căn cứ cho thấy tình trạng hôn nhân đã lâm vào bế tắc. Cụ thể, Tòa án sẽ xem xét giải quyết khi có một trong các trường hợp sau:

• Có hành vi bạo lực gia đình gây hậu quả nghiêm trọng.
• Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa lập làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài.
• Vợ hoặc chồng đã bị Tòa án tuyên bố mất tích.
• Một bên bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Hồ sơ và các giấy tờ cần thiết khi đơn phương ly hôn

Về cơ bản, danh mục tài liệu dùng cho thủ tục đơn phương ly hôn tương tự như thuận tình ly hôn, tuy nhiên điểm khác biệt nằm ở nội dung đơn khởi kiện. Các loại giấy tờ cần chuẩn bị bao gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn: Bản chính (nếu thất lạc, đương sự cần liên hệ cơ quan hộ tịch để xin cấp bản sao).
• Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước công dân: Bản sao có chứng thực của cả vợ và chồng.
• Giấy khai sinh của con: Bản sao có chứng thực (nếu có con chung).
• Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ xác nhận cư trú: Bản sao có chứng thực.
• Giấy tờ về tài sản: Các văn bản chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung như sổ đỏ, đăng ký xe... (nếu có tranh chấp tài sản).

Về mẫu đơn, khi thực hiện thủ tục này, đương sự phải sử dụng Mẫu số 23-DS: Đơn khởi kiện được ban hành kèm theo Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Giải quyết quyền nuôi con và chia tài sản

Về vấn đề con chung

Theo Điều 80 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nếu các bên không thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con. Người trực tiếp nuôi con phải chứng minh được khả năng về kinh tế và điều kiện tinh thần để đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho trẻ. Đặc biệt, nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án có trách nhiệm xem xét nguyện vọng của con.

Về vấn đề tài sản

Nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn là ưu tiên sự thỏa thuận. Nếu không thể thống nhất, Tòa án sẽ giải quyết dựa trên các yếu tố: hoàn cảnh gia đình; công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì tài sản chung; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong hoạt động kinh doanh và lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Trong trường hợp có tranh chấp về giá trị tài sản lớn, đương sự cần lưu ý tìm hiểu thêm về tính án phí ly hôn đơn phương để chuẩn bị tài chính phù hợp.

Thẩm quyền và thời gian giải quyết vụ án

Căn cứ Điều 35 và Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 201 thực hiện theo quy định:

• Thẩm quyền: Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn (người bị kiện) cư trú hoặc làm việc là cơ quan có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm.
• Thời gian: Đối với vụ án ly hôn đơn phương, thời gian giải quyết thường kéo dài từ 04 đến 06 tháng. Thời gian này có thể lâu hơn tùy thuộc vào tính chất phức tạp của việc thu thập chứng cứ hoặc tranh chấp tài sản phát sinh.

Nghĩa vụ nộp án phí

Căn cứ Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14, mức án phí được xác định như sau:

• Trường hợp không có tranh chấp tài sản: Án phí là 300.000 đồng.
• Trường hợp có tranh chấp về tài sản: Ngoài mức án phí 300.000 đồng, đương sự phải chịu thêm án phí dựa trên giá trị phần tài sản đang tranh chấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc ban hành một số biểu mẫu trong tố tụng dân sự
• Thay đổi thông tin trên giấy khai sinh