Cách đơn giản để chứng minh tài sản riêng của vợ chồng

Cách đơn giản để chứng minh tài sản riêng của vợ chồng

Trong quan hệ hôn nhân, việc phân định rõ ràng giữa tài sản chung và tài sản riêng là vấn đề pháp lý quan trọng, đặc biệt khi phát sinh các tranh chấp về quyền sở hữu hoặc khi thực hiện các giao dịch dân sự. Nhiều cặp vợ chồng sau khi kết hôn thường có xu hướng nhập tài sản riêng vào khối tài sản chung để thuận tiện trong quản lý, tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp muốn tách biệt rõ ràng. Vậy làm thế nào để chứng minh một tài sản là tài sản riêng của vợ hoặc chồng?

Phân biệt tài sản chung và tài sản riêng của vợ chồng

Để xác định quyền sở hữu, trước hết cần nắm vững các quy định về thành phần tài sản theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.

Tài sản chung của vợ chồng

Theo quy định tại Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:

• Thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh; hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và các thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân (ngoại trừ phần hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng sau khi đã chia tài sản chung).
• Tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung; các tài sản khác mà hai bên thỏa thuận là tài dùng chung.
• Quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn là tài sản chung, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc hình thành từ giao dịch bằng tài sản riêng.

Tài sản riêng của vợ chồng

Căn cứ Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản riêng của mỗi bên bao gồm các loại sau:

• Tài sản mà mỗi người đã sở hữu trước khi kết hôn.
• Tài sản được thừa kế riêng hoặc được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Tài sản được chia riêng cho vợ hoặc chồng theo quy định tại các Điều 38, 39 và 40 của Luật này.
• Tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của mỗi bên và các tài sản khác thuộc sở hữu riêng theo quy định pháp luật.
• Các tài sản được hình thành từ nguồn tài sản riêng của vợ hoặc chồng.

Ngoài ra, tại Điều 11 Nghị định 126/2014/NĐ-CP, phạm vi tài sản riêng còn mở rộng bao gồm: quyền tài sản đối với đối tượng sở hữu trí tuệ; tài sản xác lập quyền sở hữu riêng theo bản án, quyết định của Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền; các khoản trợ cấp, ưu đãi dành cho người có công với cách mạng và các quyền tài sản khác gắn liền với nhân thân của mỗi bên.

Nghĩa vụ chứng minh tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân

Việc xác định ranh giới giữa tài sản chung và tài sản riêng không phải lúc nào cũng dễ dàng trên thực tế. Pháp luật quy định một nguyên tắc quan trọng về nghĩa vụ chứng minh để tránh tranh chấp kéo dài.

Cụ thể, tại Khoản 3 Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 khẳng định: Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó mặc nhiên được coi là tài sản chung. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu một bên muốn khẳng định quyền sở hữu độc lập đối với một tài sản nào đó, trách nhiệm cung cấp bằng chứng thuộc về người đó.

Trong các trường hợp phát sinh biến động về nhân thân như quan hệ hôn nhân khi vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết, việc xác định tài sản riêng càng trở nên cấp thiết để phân chia di sản thừa kế một cách chính xác.

Các loại giấy tờ dùng để chứng minh tài sản riêng

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chứng minh tài sản thuộc sở hữu riêng, vợ hoặc chồng cần thu thập và xuất trình các loại văn bản, chứng cứ sau:

• Chứng minh tài sản có trước hôn nhân: Cần cung cấp các hợp đồng mua bán, hóa đơn, chứng từ thanh toán hoặc các giấy tờ chứng minh việc giao dịch, tặng cho đã hoàn tất trước thời điểm đăng ký kết hôn.
• Chứng minh tài sản được tặng cho/thừa kế riêng: Các văn bản khai nhận di sản thừa kế, hợp đồng tặng cho tài sản có ghi rõ nội dung "tặng cho riêng" được công chứng hoặc chứng thực hợp lệ.
• Chứng minh tài sản sau khi chia tài sản chung: Các văn bản phân chia tài sản chung vợ chồng. Lưu ý, việc chia tài sản này phải được lập thành văn bản và có thể thực hiện công chứng theo quy định tại Khoản 2 Điều 38 Luật Hôn nhân và Gia đình.
• Chứng minh qua quyết định của cơ quan Nhà nước: Các bản án, quyết định của Tòa án hoặc các văn bản xác nhận quyền sở hữu từ cơ quan có thẩm quyền về việc xác lập tài sản riêng.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý không chỉ giúp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn là cơ sở quan trọng để giải quyết các thủ tục liên quan đến cách tính án phí ly hôn đơn phương hoặc phân chia tài sản khi có tranh chấp tại Tòa án. Nếu không có các căn cứ rõ ràng, mọi tài sản phát sinh trong thời kỳ hôn nhân rất dễ bị quy kết là tài sản chung, gây bất lợi cho bên muốn tách biệt tài sản.

Tóm lại, để tránh những rủi ro pháp lý về sau, vợ chồng nên chủ động lập các văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản hoặc lưu trữ cẩn thận các chứng từ liên quan đến nguồn gốc hình thành tài sản riêng ngay từ khi phát sinh giao dịch.

Xem thêm các chủ đề khác

• Khi vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố là đã chết
• CÁCH TÍNH ÁN PHÍ LY HÔN THUẬN TÌNH