Việc kiểm tra trị giá hải quan hàng xuất khẩu được cơ quan hải quan đặc biệt chú trọng nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp khai báo không đúng giá bán tại cửa khẩu xuất, khai thiếu các yếu tố cấu thành giá hoặc khai thấp giá để trốn thuế, gian lận thuế xuất khẩu. Năm 2019, Tổng cục Hải quan đã hướng dẫn các đơn vị thực hiện thống nhất việc kiểm tra trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu trong từng tình huống cụ thể.
Khi làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu có thuế xuất khẩu, người khai hải quan phải tự kê khai và xác định trị giá hải quan để tính thuế. Trị giá hải quan khai báo trên tờ khai xuất khẩu phải là giá bán hàng hóa tính đến cửa khẩu xuất, phù hợp với giá ghi trên hợp đồng mua bán hoặc hóa đơn thương mại và các chứng từ liên quan.
Nếu trong giá bán đến cửa khẩu xuất đã bao gồm phí vận chuyển quốc tế và phí bảo hiểm quốc tế thì hai khoản chi phí này được trừ ra khỏi giá bán để xác định trị giá hải quan. Đây là nội dung được quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 và hướng dẫn tại Điều 4 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 15 Điều 1 Thông tư số 39/2018/TT-BTC).
Khi kiểm tra để làm thủ tục thông quan, nếu tờ khai hải quan được hệ thống phân luồng kiểm tra (luồng Vàng hoặc luồng Đỏ) và có chỉ dẫn kiểm tra trị giá hải quan, công chức hải quan phải kiểm tra chi tiết các tài liệu, chứng từ do người khai hải quan xuất trình. Giá bán đến cửa khẩu xuất phải thống nhất với hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại và các chứng từ liên quan đến việc tính toán, thanh toán các khoản chi phí cấu thành giá bán.
Kết quả kiểm tra được xử lý như sau:
Đối với tờ khai luồng Vàng hoặc Đỏ không có chỉ dẫn kiểm tra trị giá nhưng công chức hải quan phát hiện mức giá thấp, không hợp lý có dấu hiệu nghi vấn, thì đề xuất lãnh đạo chi cục duyệt kiểm tra trị giá. Với tờ khai luồng Xanh được thông quan ngay nhưng phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cơ quan hải quan lập phiếu chuyển nghiệp vụ để tiến hành kiểm tra sau thông quan tại trụ sở cơ quan hải quan.
Trường hợp đặc biệt: nếu trên hợp đồng, bên bán và bên mua thỏa thuận tách tiền thuế xuất khẩu khỏi giá bán, cơ quan hải quan phải xác định dấu hiệu nghi vấn và tổ chức kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp để làm rõ ngay sau khi hàng được thông quan.
Tổng cục Hải quan hướng dẫn chi tiết hai hình thức kiểm tra sau thông quan đối với hàng xuất khẩu:
Trong quá trình kiểm tra sau thông quan, cơ quan hải quan phối hợp với cơ quan thuế nội địa, thanh tra, công an, ngân hàng và các tổ chức liên quan để xác minh các yếu tố cấu thành giá bán. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về trốn thuế, gian lận thuế thì lập hồ sơ chuyển cơ quan điều tra xử lý.
Việc kê khai và xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu căn cứ vào: khoản 2 Điều 86 Luật Hải quan số 54/2014/QH13; khoản 1 Điều 8 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13; Điều 20 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi tại khoản 8 Điều 1 Nghị định số 59/2018/NĐ-CP); và Điều 4 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC). Theo đó, trị giá hải quan của hàng hóa xuất khẩu là giá bán đến cửa khẩu xuất, không bao gồm chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế (nếu có).
