Khái niệm về hộ kinh doanh
Theo quy định tại Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh được định nghĩa là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình thực hiện đăng ký thành lập. Điểm đặc trưng pháp lý quan trọng nhất là chủ thể kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động kinh doanh của hộ.
Trong trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký, các thành viên này có quyền ủy quyền cho một người đại diện làm chủ hộ kinh doanh. Đối với cá nhân độc lập đăng ký, chính cá nhân đó là chủ hộ kinh doanh.
Cần lưu ý rằng, mặc dù hộ kinh doanh và doanh nghiệp đều là các thực thể thực hiện hoạt động thương mại, nhưng theo Luật Doanh nghiệp 2020, hộ kinh doanh không được coi là một loại hình doanh nghiệp. Nếu có nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất lớn hơn, cá nhân có thể tham khảo thủ tục chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp để phù hợp với mô hình quản lý mới.
Đặc điểm pháp lý của hộ kinh doanh
Dựa trên các quy định tại Chương VIII Nghị định 01/2021/NĐ-CP, hộ kinh doanh có những đặc điểm nhận diện sau:
- Tư cách pháp nhân: Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân như các loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn hay công ty cổ phần.
- Chủ thể thành lập: Người đăng ký là cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình (phải là người Việt Nam).
- Địa điểm kinh doanh: Hộ kinh doanh có quyền hoạt động tại nhiều địa điểm khác nhau, tuy nhiên bắt buộc phải đăng ký một địa điểm cụ thể để làm trụ sở chính.
- Quản lý lao động: Pháp luật không giới hạn số lượng lao động mà hộ kinh doanh được phép sử dụng. Chủ hộ cũng có quyền thuê người quản lý điều hành hoạt động kinh doanh.
- Nghĩa vụ thuế: Hộ kinh doanh thực hiện các nghĩa vụ về thuế bao gồm thuế thu nhập cá nhân, lệ phí môn bài và các loại thuế liên quan đến hoạt động kinh doanh khác (tùy theo phương pháp kê khai hoặc khoán).
- Hóa đơn: Lưu ý về việc sử dụng hóa đơn trong quá trình giao dịch thương mại để đảm bảo đúng quy định hiện hành.
Điều kiện thành lập hộ kinh doanh
Để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, chủ thể cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 82 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, cụ thể:
- Ngành nghề kinh doanh: Ngành, nghề đăng ký không thuộc danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật.
- Quy định về tên hộ kinh doanh: Tên hộ kinh doanh phải tuân thủ Điều 88 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, bao gồm các yếu tố: Cấu trúc tên gồm hai thành tố: Cụm từ “Hộ kinh doanh” và Tên riêng. Tên riêng sử dụng các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt (có thể kèm chữ F, J, Z, W, số hoặc ký hiệu). Không sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống, lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục. Nghiêm cấm sử dụng các cụm từ “công ty”, “doanh nghiệp” để đặt tên cho hộ kinh doanh. Tên riêng không được trùng với tên riêng của hộ kinh doanh khác đã đăng ký trong phạm vi cấp huyện.
- Hồ sơ và lệ phí: Hồ sơ đăng ký phải hợp lệ và nộp đầy đủ lệ phí đăng ký theo quy định của địa phương.
Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh
Quy trình, trình tự thực hiện được hướng dẫn chi tiết tại Điều 87 Nghị định 01/2021/NĐ-CP với các bước cơ bản như sau:
Thành phần hồ sơ và nơi nộp
Người đăng ký cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo quy định pháp luật hiện hành. Sau khi hoàn thiện, cá nhân hoặc người đại diện hộ gia đình tiến hành nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa (Bộ phận dịch vụ công) thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi dự kiến đặt trụ sở chính của hộ kinh doanh.
Đối với các ngành nghề có điều kiện, chủ thể cần nghiên cứu kỹ điều kiện thành lập công ty kinh doanh trang thiết bị y tế hoặc các ngành nghề đặc thù khác để chuẩn bị giấy phép con tương ứng nếu cần thiết.
Thời gian giải quyết và lệ phí
- Thời hạn xử lý: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ trao Giấy biên nhận và cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Nếu quá thời hạn này mà không nhận được kết quả hoặc thông báo sửa đổi bổ sung, người nộp hồ sơ có quyền thực hiện khiếu nại theo quy định.
- Lệ phí: Mức thu lệ phí đăng ký hộ kinh doanh do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định dựa trên nguyên tắc tại Thông tư số 85/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính. Thông thường, mức lệ phí này dao động khoảng 100.000 đồng/lần tùy theo quy định cụ thể của từng địa phương.
Việc nắm rõ các bước trong thủ tục đăng ký doanh nghiệp mới nhất hiện nay và hộ kinh doanh sẽ giúp chủ thể tránh được các sai sót pháp lý không đáng có ngay từ giai đoạn khởi đầu.
