Những điểm mới nổi bật tại Luật Đầu tư 2020 áp dụng từ 2021

Luật Đầu tư 2020 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư tại Việt Nam. Những thay đổi này không chỉ tác động đến các hoạt động kinh doanh nội địa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện dự án tại thị trường Việt Nam.

1. Mở rộng danh mục cấm đầu tư kinh doanh

Tại Điều 6 Luật Đầu tư 202 quyết định việc thắt chặt quản lý thông qua việc bổ sung các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Cụ thể, kể từ ngày 01/01/2021, các hoạt động sau đây bị nghiêm cấm:

• Kinh doanh dịch vụ đòi nợ;
• Kinh doanh các chất ma túy theo quy định tại Phụ lục I của Luật Đầu tư 2020;
• Kinh doanh hóa chất, khoáng vật thuộc danh mục tại Phụ lục II;
• Kinh doanh mẫu vật thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác tự nhiên (theo Công ước CITES) và các loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I theo Phụ lục III;
• Kinh doanh mại dâm;
• Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người;
• Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người;
• Kinh doanh pháo nổ.

2. Cắt giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và giảm bớt rào cản gia nhập thị trường, Luật Đầu tư 2020 đã thực hiện việc tinh giản danh mục ngành nghề. So với quy định tại Luật Đầu tư 2014 (với 243 ngành, nghề), số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Luật mới đã giảm xuống còn 2 hoạt động chính là 227 ngành, nghề. Việc cắt giảm này giúp các nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc xác định phạm vi hoạt động và thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư khi có thay đổi về quy mô hoặc nội dung dự án.

3. Chính sách ưu đãi đầu tư và mở rộng danh mục ngành nghề được ưu đãi

Luật Đầu tư 2020 tạo động lực phát triển thông qua việc bổ sung các ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư tại Khoản 1 Điều 16, bao gồm:

• Giáo dục đại học;
• Sản xuất sản phẩm từ kết quả khoa học và công nghệ;
• Sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển;
• Bảo quản thuốc, sản xuất trang thiết bị y tế;
• Sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ tham gia vào chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành.

Bên cạnh đó, tại Khoản 1 Điều 15 cũng quy định thêm các hình thức ưu đãi đầu tư mới như: Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (áp dụng mức thuế suất thấp hơn hoặc miễn, giảm thuế); Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tạo tài sản cố định và nguyên liệu sản xuất; Miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; Khấu hao nhanh và tăng mức chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế.

4. Cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt

Tại Điều 20, Luật bổ sung cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt nhằm khuyến khích các dự án có tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Dự án thành lập mới các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) có tổng vốn từ 3.000 tỷ đồng trở lên, thực hiện giải ngân tối thiểu 1.000 tỷ đồng trong vòng 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định Luật đầu tư năm 2020;
• Dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư có quy mô vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên, thực hiện giải quyết tối thiểu 10.000 tỷ đồng trong vòng 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư.

Lưu ý, chính sách này không áp dụng cho các dự án đã được cấp giấy phép trước ngày Luật có hiệu lực thi hành.

5. Quy định về tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Luật Đầu tư 2020 thiết lập nguyên tắc: Nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường tương tự như nhà đầu tư trong nước, trừ trường hợp Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường. Danh mục này sẽ bao gồm các ngành chưa được tiếp cận hoặc tiếp cận có điều kiện.

Đối với các hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài là gì? Đặc điểm, cách phân loại FDI tại Việt Nam, nhà đầu tư cần lưu ý các điều kiện về thành lập tổ chức kinh tế (Điều 22) và tỷ lệ nắm giữ vốn (Điều 23). Cụ thể:

• Về thành lập tổ chức kinh tế: Phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, bao gồm tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động và năng lực của nhà đầu tư.
• Về tỷ lệ nắm giữ vốn: Tổ chức kinh tế phải thực hiện thủ tục đầu tư theo quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài nếu có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (thay vì mức 51% như trước đây).
• Về góp vốn, mua cổ phần: Nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện góp vốn, mua cổ phần phải đảm bảo các điều kiện về tiếp cận thị trường, an ninh quốc phòng và các quy định pháp luật về đất đai tại các khu vực đặc thù như đảo, xã biên giới.